Dział

Poziom wymagań edukacyjnych

Wymagania ponadpodstawowe

R – rozszerzające

D – dopełniające

OCENY 4 - 6

Poziom wymagań edukacyj­nych

K

P

R

D

Życie dawniej i dziś 

Uczeń:

- rozumie rolę źródeł historycznych w poznawaniu przeszłości,

 - wie, jaką rolę odgrywają źródła historyczne w historii

- określa sposoby wykorzystywania źródeł historycznych

O pierwszych ludziach

Uczeń:

- rozumie przyczyny kształtujące ewolucję gatunku ludzkiego

 - wymienia przyczyny, które kształtowały ewolucję gatunku ludzkiego

- rozumie cechy specyficzne gatunku ludzkiego

Uczeń:

- wyjaśnia, dlaczego zmiany w sposobie życia ludzi neolitu nazwano rewolucją

- określa różnice między paleolitem a neolitem

- rozumie związki między rewolucją neolityczną a ewolucją życia społecznego

- rozumie związki między środowiskiem naturalnym i rozwojem cywilizacji ludzkiej

- wskazuje cechy cywilizacji, które są wynikiem zmian zaszłych w neolicie

- ocenia znaczenie osiadłego trybu życia dla dalszych dziejów ludzkości

O Żyznym Półksiężycu

Uczeń:

- wyjaśnia związki między środowiskiem geograficznym a cechami specyficznymi cywilizacji bliskowschodnich

- wyjaśnia znaczenie wynalezienia pisma dla historii człowieka

- charakteryzuje władzę i społeczeństwo w Sumerze i Babilonii

- dostrzega zależność między powstaniem cywilizacji i państwa a organizacją pracy

- porównuje prawo starożytnej Mezopotamii z prawem Biblii i współczesnej Polski

- analizuje tekst źródłowy

 - wyjaśnia znaczenie zasady „oko za oko, ząb za ząb”

W państwie faraona

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie rzeki Nil dla istnienia Egiptu

- wyjaśnia jak zorganizowane było państwo egipskie

- opowiada o zadaniach i roli poszczególnych grup społeczeństwa w życiu państwa

- charakteryzuje wierzenia Egipcjan,

- analizuje tekst źródłowy

Ziemia Obiecana

Uczeń:

- wymienia cechy charakterystyczne monoteizmu

- pokazuje na mapie szlak wędrówki narodu wybranego

- przedstawia chronologię dziejów Izraela

- analizuje tekst źródłowy

Starożytna Grecja

Uczeń:

- uzasadnia, dlaczego Grecy nie stworzyli jednego państwa i prowadzili kolonizację

- wyjaśnia związki między środowiskiem geograficznym a rozwojem cywilizacji

- uzasadnia znaczenie alfabetu dla rozwoju kultury

- analizuje mapę i tekst źródłowy

Uczeń:

- charakteryzuje ustrój Sparty

- uzasadnia celowość wychowania spartańskiego

- wskazuje wady i zalety wychowania spartańskiego

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wymienia cechy charakterystyczne demokracji ateńskiej

- przedstawia proces kształtowania się demokracji ateńskiej

- wyjaśnia, na czym polegały reformy Solona i Klejstenesa

- wyjaśnia związek między strukturami społecznymi Aten a przeprowadzanymi reformami

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- dostrzega wpływ mitologii greckiej na kształtowanie kultury europejskiej

- wyjaśnia związki między religią a kulturą

- wyjaśnia, jaką rolę w życiu Greków pełniły wyrocznie

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wyjaśnia genezę igrzysk olimpijskich

- wymienia dyscypliny rozgrywane podczas igrzysk

- ocenia rolę igrzysk w życiu Greków

- wymienia różnice pomiędzy igrzyskami starożytnymi a współczesnymi

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wyjaśnia, jaką rolę w życiu Greków odgrywały teatr  i literatura

- wyjaśnia genezę teatru w Grecji

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wymienia dokonania Sokratesa, Platona, Arystotelesa

- potrafi wskazać cechy wspólne myśli filozoficznej

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: fryz, metopy,

- rozpoznaje style architektoniczne i konkretne budowle

- wymienia cechy charakterystyczne ceramiki i rzeźby greckiej

- omawia i ocenia politykę kulturalną Peryklesa

Uczeń:

- opisuje metody prowadzenia wojen w starożytności

- wyjaśnia symboliczny sens nazwy Termopile

- ocenia postawę Greków w momencie najazdu perskiego

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- przedstawia genezę hellenizmu

- wymienia osiągnięcia kultury helleńskiej

- pokazuje na mapie terytoria zajmowane przez Aleksandra Wielkiego

- wyjaśnia, dlaczego Aleksander był „Wielki”

- analizuje tekst źródłowy

Starożytny Rzym

Uczeń:

- opisuje stosunek Rzymian do mieszkańców prowincji

- wyjaśnia, jak była zorganizowana armia rzymska

- wymienia przyczyny i skutki ekspansji Rzymian

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- opowiada legendę o założeniu Rzymu

- opisuje proces powstawania republiki rzymskiej

- porównuje ustrój republiki rzymskiej z demokracją ateńską

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wyjaśnia symboliczne znaczenie zwrotów: „kości zostały rzucone”, „przekroczyć Rubikon”, „I ty Brutusie przeciwko mnie?”

- ocenia rządy Oktawiana Augusta

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wyjaśnia wkład Rzymian w rozwój prawodawstwa a może „określa rolę prawa w Rzymie i jego obecność w życiu codziennym”?

- dostrzega związki  między kulturą grecką i rzymską

- wyjaśnia znaczenie zwrotu: wszystkie drogi prowadzą do Rzymu

- charakteryzuje znaczenie dróg w państwie rzymskim

- wymienia i charakteryzuje główne osiągnięcia Rzymian w różnych dziedzinach życia

Uczeń:

- określa, jaką rolę odgrywały w Rzymie amfiteatry, fora, termy

- opisuje życie codzienne w starożytnym Rzymie

Uczeń:

- wyjaśnia pojęcia: faryzeusze, saduceusze

- wyjaśnia związki przyczynowo- skutkowe między kryzysem cesarstwa a rozwojem chrześcijaństwa,

-wyjaśnia przyczyny rozwoju chrześcijaństwa i wzrostu jego popularności

- wyjaśnia przyczyny prześladowań chrześcijan

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wymienia przyczyny słabości państwa rzymskiego

- wyjaśnia przyczyny podziału cesarstwa,

- wymienia plemiona wkraczające w granice państwa rzymskiego

- pokazuje na mapie obszary, na których powstały państwa barbarzyńskie

- analizuje tekst źródłowy

Bizancjum

Uczeń:

- charakteryzuje cechy kultury Bizancjum

- wskazuje rolę Bizancjum w dziejach cywilizacji europejskiej

- analizuje tekst źródłowy

 Islam

Uczeń:

- wymienia osiągnięcia Arabów

- wymienia  albo nazywa pięć filarów islamu

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku 732 i ocenia znaczenie tego wydarzenia

Uczeń:

- wymienia osiągnięcia Karola Wielkiego

- omawia znaczenie koronacji cesarskiej Karola Wielkiego

- potrafi wskazać źródło przyszłych konfliktów między Francją a Niemcami

- wyjaśnia znaczenie przydomka „Wielki”

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- pokazuje na mapie państwo Ottonów

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku 962

- wymienia cele polityczne Ottona I i Ottona III oraz sposoby ich osiągnięcia

Uczeń:

- pokazuje na mapie siedziby Normanów

- wyjaśnia, kim był Wilhelm Zdobywca

- opisuje tryb życia Normanów

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: feudalizm, suweren, senior, wasal, lennik, lenno, system lenny, hołd lenny, inwestytura, renta feudalna, pańszczyzna

- wymienia powinności wasala i seniora

- wymienia formy renty feudalnej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: ruch kluniacki, celibat, cezaropapizm, reguła, opat, symonia, schizma, inwestytura, konkordat, klątwa

- wyjaśnia, kim byli: Benedykt z Nursji, Grzegorz VII, Henryk IV

- wyjaśnia, co wydarzyło się              w roku: 1054, 1077, 1122

- wyjaśnia, co wydarzyło się „pod murami Canossy”

Uczeń:

- wymienia cechy charakterystyczne stylu romańskiego i gotyckiego

- odróżnia budowle stylu romańskiego od gotyckiego

-określa, w jakim okresie rozwijał się każdy ze stylów

- wymienia najbardziej charakterystyczne zabytki architektury romańskiej i gotyckiej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: głagolica, ród, wiec, plemię

- pokazuje na mapie część Europy zamieszkałą przez Słowian, uwzględniając podział na Słowian wschodnich, zachodnich i południowych

 – wyjaśnia, kim byli Cyryl i Metody

- potrafi nazwać i wskazać na mapie pierwsze państwa słowiańskie

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: cyrylica, ikona

- pokazuje na mapie terytorium Słowian Połabskich, Węgry, Ruś i Bułgarię

- wyjaśnia, kim byli Słowianie Połabscy

- wyjaśnia, kim był Włodzimierz Wielki

Polska  w średniowieczu

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: chrystianizacja, plemię

- wyjaśnia, kim byli: Mieszko I, Dobrawa, Ibrahim ibn Jakub, biskup Jordan

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 965, 966, 972

- nazywa państwa plemienne i pokazuje je na mapie

- pokazuje na mapie granice państwa polskiego za panowania Mieszka I

Uczeń:

- wyjaśnia, kim byli: święty  Wojciech i Bolesław Chrobry

- wyjaśnia co wydarzyło się w roku: 1000

- wymienia postanowienia zjazdu w Gnieźnie

- pokazuje na mapie Gniezno i trzy biskupstwa powstałe w wyniku zjazdu

Uczeń:

- pokazuje na mapie granice państwa Bolesława Chrobrego

- wymienia i pokazuje na mapie zdobycze terytorialne Bolesława Chrobrego

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1018 roku i 1025 roku

- wymienia przyczyny i skutki wojen prowadzonych przez  Chrobrego z Niemcami

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: bunt ludowy, anarchia, kryzys

- wyjaśnia, kim byli: Mieszko II, Brzetysław, Kazimierz Odnowiciel, Bolesław Śmiały, Gall Anonim, Wincenty Kadłubek, św. Stanisław

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1038, 1076, 1079

- wymienia przyczyny i skutki kryzysu, jaki nastąpił w I połowie XI wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: trybut

-wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1109, 1119, 1122, 1135

-wyjaśnia, kim byli: Władysław Herman, Zbigniew, Bolesław Krzywousty, Henryk V

- wyjaśnia, na jakich zasadach w jaki sposób zostało podporządkowane Pomorze

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: gród, podgrodzie, targ, opole, osada służebna, kasztelan, palatyn, monarchia patrymonialna, dziesięcina, osady służebne

- wymienia obowiązki poddanych wobec władcy

Europa i Polska w okresie pełnego średniowiecza

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: synod, krucjata, krzyżowiec, zakony rycerskie

- wyjaśnia, co wydarzyło się w  roku: 1096, 1099, 1204

- wymienia nazwy zakonów rycerskich powstałych podczas wypraw krzyżowych

Uczeń:

- wyjaśnia co wydarzyło się w roku: 983, 1066, 1157

- wskazuje na mapie główne siedziby plemion Słowian połabskich oraz Marchię Brandenburską

- wyjaśnia kim był Albrecht Niedźwiedź

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: patrycjat, pospólstwo, plebs, inkwizycja, franciszkanie, dominikanie, lichwa, albigensi, asceza, uniwersalizm

- opisuje wygląd średniowiecznego miasta: wymienia jego najważniejsze elementy

Uczeń:

- wymienia największych uczonych epoki,

- wymienia pierwsze uniwersytety w Europie,

- wymienia gatunki literackie rozwijające się w średniowieczu

Uczeń:

-          wyjaśnia znaczenie pojęć: schizma zachodnia, niewola awiniońska, husytyzm, czarna śmierć,

-           

-           

-           

-           

-           

-           

-           

-           

-          zaraza

-wyjaśnia, kim byli: Jan Hus, Joanna d’Arc, Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio, Brygida ze Szwecji, Katarzyna ze Sieny

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: princeps, senior, testament

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1138, 1146, 1180

- wymienia postanowienia testamentu Krzywoustego

- pokazuje na mapie dzielnice powstałe w wyniku postanowień testamentu

Uczeń:

- wyjaśnia, kim byli: Leszek Biały, Henryk Brodaty, Henryk Pobożny,

- pokazuje na mapie państwo Henryków śląskich

- wyjaśnia, co wydarzyło się w  roku: 1227 i 1241

Uczeń:

-wyjaśnia, kim byli: Henryk  IV Probus, Przemysł II, Wacław II, Wacław III

-wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1295, 1300

- wymienia i pokazuje na mapie utracone terytoria

- pokazuje na mapie ośrodki jednoczące

- pokazuje na mapie terytorium zjednoczonego państwa polskiego

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: osadnictwo, immunitet, lokacja, lokacja na prawie niemieckim sołtys, wójt, zasadźca, trójpolówka, łan, stany, czynsz, wolnizna

- opisuje wygląd miasta i wsi na prawie niemieckim

Uczeń:

-wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1308, 1320, 1331, 1333, 1343, 1349

- wymienia i pokazuje  na mapie ziemie zdobyte i utracone przez Łokietka i Kazimierza Wielkiego

-wymienia  sojuszników i wrogów Polski

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: żupy solne, prawo składu, kodyfikacja prawa

- wymienia datę powstania Akademii Krakowskiej

- wymienia osiągnięcia króla

-  nazywa stany społeczne

- pokazuje na mapie granice państwa Kazimierza Wielkiego

Dział

Wymagania podstawowe

K – konieczne

P – podstawowe

Poziom wymagań edukacyjnych

OCENY 2-3

K

P

POLSKA U SCHYŁKU ŚREDNIOWIECZA 

EUROPA  W XVI WIEKU

-wyjaśnia znaczenie pojęć: humanizm, odrodzenie (renesans), mecenat, człowiek renesansu, teoria heliocentryczna

- wyjaśnia, gdzie narodził się renesans

- określa ramy czasowe renesansu

-wymienia czołowych myślicieli i artystów epoki odrodzenia oraz tytuły ich najsławniejszych dzieł

-wymienia najsławniejsze zabytki architektury

renesansowej w Europie

-podaje datę i wyjaśnia znaczenie wynalazku druku

-wymienia cechy charakterystyczne stylu renesansowego w architekturze

X

X

X

X

X

X

X

- wyjaśnia znaczenie pojęć: busola, korzenie, Majowie, Inkowie, Aztekowie, karawela, Stary i Nowy Świat, kolonie

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku:  1492, 1498, 1519-1522

- wyjaśnia, kim byli: Bartłomiej Diaz, Krzysztof Kolumb, Vasco da Gama, Ferdynand Magellan, Amerigo Vespucci

- pokazuje na mapie trasy podróży najsławniejszych odkrywców

- wymienia przyczyny i skutki

 wielkich odkryć geograficznych

-rozumie pojęcia: rada miejska, cech, system nakładczy, manufaktura, bank, gospodarka towarowo- pieniężna i folwarczno – pańszczyźniana, kapitalizm

- porównuje dwa systemy na wschód i zachód od Łaby

- wyjaśnia znaczenie pojęć: reformacja, odpust, protestantyzm, luteranizm, kalwinizm,  anglikanizm, hugenoci, celibat

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1517

- wymienia przyczyny wystąpienia Marcina Lutra i Jana Kalwina i zna ich programy religijne

- omawia okoliczności powstania kościoła  anglikańskiego

- wskazać na mapie państwa objęte reformacją

- wyjaśnia znaczenie pojęć: wojny religijne, anabaptyści, pokój w Augsburgu, edykt nantejski

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1555, 1572, 1598,

- wymienia skutki wystąpienia Marcina Lutra dla Niemiec

- zna daty : 1545- 1563

- wyjaśnia znaczenie pojęć: kontrreformacja, sobór trydencki, Święta Inkwizycja, jezuici, indeks ksiąg zakazanych

- wyjaśnia, kim był: Ignacy Loyola

- wymienia najważniejsze działania Kościoła, których celem było powstrzymanie rozprzestrzeniania się reformacji

- określa ramy czasowe baroku

- wyjaśnia, kim byli: Caravaggio, Gianlorenzo Bernini

- wymienia cechy charakterystyczne architektury i sztuki barokowej

-    zna postać Iwana Groźnego

-    rozumie pojęcia: car, samowładztwo, sobór, cerkiew, prawosławie, Kreml, Tatarzy (Mongołowie), jarzmo, chan

-    wskazać cele polityki wew. i zew. Iwana Grożnego

-    zna podstawowe fakty dotyczące rozwoju państwa moskiewskiego

- wyjaśnia znaczenie pojęć:

  monarchia absolutna, racja stanu, stała armia

- wyjaśnia, co wydarzyło w : 1598, 1685

- wyjaśnia, kim byli: A. Richelieu, Ludwik XIV

- rozumie proces budowania mon. abs. na przykładzie Francji
- wskazać podstawy państwa absolutnego: centralizację władzy, merkantylizm, silną armię

    RZECZPOSPOLITA SZLACHECKA

-zna daty: 1493, 1505

rozumie pojęcia: sejmik ziemski, sejm walny, senat,izba poselska, marszałek, kadencja, sesja, demokracja szlachecka, konstytucja (jako ustawa sejmowa), Rzeczpospolita

- przedstawić stosunek szlachty do innych stanów

-                         -opisać organizację, zasady działania i uprawnienia sejmu walnego

-                         -podać uprawnienia „trzech stanów sejmujących"

-                        -rozumie rolę  i znaczenie szlachty w kształtowaniu ustroju demokracji szlacheckiej

- wyjaśnia znaczenie pojęć: hołd pruski,  sekularyzacja, unia realna, ruch egzekucyjny, „złoty wiek”, unia realna, unia lubelska, Rzeczpospolita Obojga Narodów

- pokazuje na mapie Rzeczpospolitą Obojga Narodów, Inflanty

- wymienia i pokazuje na mapie kraje rządzone przez Jagiellonów w końcu XV i na początku XVI wieku

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1525, 1569

- wyjaśnia, kim byli: Zygmunt Stary, Zygmunt August, Albrecht Hohenzollern

-    wymienia przyczyny hołdu pruskiego i ocenia jego znaczenie

-   zna postanowienia unii lubelskiej i traktatu krakowskiego

- porównuje unię personalną z unią realną

- potrafi wymienić wyznania protestanckie w Polsce

- rozumie przyczyny tolerancji religijnej w Polsce i jej znaczenie

- zna postacie: Bony, M. Reja, A.F.Modrzewskiego, J.Kochanowskiego, J.Zamoyskiego

- zna pojęcia: arkady, arrasy, ratusz

wskazać wpływ renesansu na polska literaturrę, oświatę i sztukę

rozpoznać i wymienić zabytki architektury i sztuki renesansowej w Polsce

- wyjaśnia znaczenie pojęć: bezkrólewie, wolna elekcja, konfederacja, interrex, artykuły henrykowskie, pacta conventa, sejm elekcyjny

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1573

- wyjaśnia, kim byli: Henryk Walezy, Stefan Batory

- wyjaśnia powody przeprowadzenie pierwszej wolnej elekcji

- potrafi nazwać sposób wyboru króla przyjęty po śmierci Zygmunta Augusta

- wymienia postanowienia tzw. konfederacji warszawskiej i  tzw. artykułów henrykowskich

-wymienia przyczyny uchwalenia tzw. konfederacji warszawskiej i spisania tzw. artykułów henrykowskich

-    wymienia dokonania Stefana Batorego

-    pokazuje na mapie miejsca najważniejszych wydarzeń związanych z wojną o Inflanty

- wyjaśnia znaczenie pojęć: husaria, Kozacy, „dymitriady”, Tatarzy, Wazowie

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1605, 1610, 1620, 1621, 1627, 1635

- wyjaśnia, kim byli: Zygmunt III Waza, Jan Karol Chodkiewicz, Stanisław Żółkiewski

- wymienia i pokazuje na mapie państwa, z którymi Polska prowadziła wojny w I połowie XVII wieku

- wymienia przyczyny tych wojen

- wymienia największe sukcesy militarne

wojsk polskich odniesione w czasie tych wojen

- wyjaśnić okoliczności, w których dynastia Wazów znalazła się na tronie polskim

- wyjaśnia znaczenie pojęć: powstanie Chmielnickiego, rejestr

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1648, 1649, 1654, 1658

- zna postacie: Władysława IV, Jana Kazimierza

- pokazuje na mapie Ukrainę zaporoską i miejsca najważniejszych wydarzeń powstania

- wyjaśnia, kim był Bohdan Chmielnicki

- wymienia najważniejsze przyczyny konfliktów wybuchających między Kozakami a Rzeczpospolitą

- potrafi ocenić skutki powstania dla późniejszej sytuacji społeczno – politycznej Polski

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „potop”, wojna „szarpana”, traktaty welawsko-bydgoskie, abdykacja

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1605, 1655, 1657, 1660

- pokazuje na mapie tereny objęte „potopem” szwedzkim

- wyjaśnia, kim byli: Władysław IV Waza, Jan Kazimierz, Stefan Czarniecki, Karol X Gustaw

- wymienia przyczyny i skutki wojen polsko-szwedzkich toczonych w XVII wieku

- określa rolę, jaką odegrało w czasie „potopu” oblężenie Jasnej Góry przez Szwedów

- wymienia warunki pokoju zawartego w Oliwie w 1660 roku

- wyjaśnia znaczenie pojęć: anarchia, sarmatyzm, szlachta „gołota”, rokosz, liberum veto

- zna daty: 1652

- wymienia przyczyny i skutki postępującego uzależniania szlachty od magnatów

- wymienia skutki, jakie wywierało na funkcjonowanie sejmu stosowanie zasady

liberum veto

- opisać przejawy anarchizacji życia politycznego Polski w XVII w.

- zinterpretować ideę złotej wolności szlacheckiej

- scharakteryzować ideologię polskiego sarmatyzmu

- wymienić cechy polskiego baroku

- wyjaśnia znaczenie pojęć: odsiecz wiedeńska,

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1673, 1683

- pokazuje na mapie trasę pochodu wojsk Jana Sobieskiego pod Wiedeń, Turcję

- wyjaśnia, kim byli: Michał Korybut Wiśniowiecki, Jan III Sobieski

- wymienia przyczyny wznowienia walk polsko-tureckich w II połowie XVII wieku

- wymienia najważniejsze zwycięstwa Jana Sobieskiego odniesione w walkach z Turkami

- omawia znaczenie, jakie miało zwycięstwo koalicji chrześcijańskiej odniesione pod Wiedniem w 1683 roku dla dalszych dziejów Europy

- wyjaśnia znaczenie pojęć: wojna północna, traktat trzech czarnych orłów, „sejm niemy”

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach 1700-1721

- wyjaśnia, kim byli: August II Mocny

Stanisław Leszczyński, August III Sas

- wyjaśnia  zagrożenia wynikające dla Polski z umów antypolskich zawieranych przez sąsiadów

- omówić okoliczności zawarcia unii polsko - saskiej

- uzasadnić potrzebę naprawy RP w drugiej połowie XVIII w.

Europa w XVIII wieku. Oświecenie

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: oświecenie, deizm, ateizm, racjonalizm, empiryzm, monteskiuszowski trójpodział władzy, Encyklopedia Francuska, klasycyzm,

- wyjaśnia, kim byli: Wolter, Jan Jakub Rousseau, Karol Monteskiusz, Isaac Newton

- wyjaśnia, na czym polega trójpodział władzy

Uczeń:

-wyjaśnia znaczenie pojęcia: klasycyzm

- określa ramy czasowe   dominacji stylu

klasycystycznego

- wymienia cechy charakterystyczne stylu klasycystycznego w architekturze

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: chałupnictwo

 nakład, płodozmian, rośliny okopowe

- wyjaśnia, kim był James Watt

- wymienia najważniejsze wynalazki przyspieszające rozwój przemysłu

- wymienia działania, które zwiększały wydajność rolnictwa

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: imperator, Romanowowie,

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach 1700-1721

- wyjaśnia, kim byli: Piotr I i Katarzyna II

- pokazuje na mapie Rosję

- wymienia cele działań reformatorskich podejmowanych przez Piotra I

- przedstawia, w jaki sposób zwycięstwo Rosji w wojnie północnej wpłynęło na umocnienie jej pozycji w Europie

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „pruski dryl”

 traktaty welawsko-bydgoskie,

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1657, 1701

- pokazuje na mapie Prusy,

- wyjaśnia, kim był Fryderyk II

- opisuje okoliczności, w jakich Prusy uniezależniły się od Polski

- przedstawia cele, do jakich zmierzały działania władców pruskich podejmowane w II połowie XVII i w XVIII wieku

Uczeń:

-wyjaśnia znaczenie pojęć: sukcesja, absolutyzm oświecony

-wyjaśnia, kim byli: Maria Teresa i  Józef II

-pokazuje na mapie najważniejsze posiadłości Habsburgów

-wymienia cele reform przeprowadzonych w monarchii przez Marię Teresę i Józefa II

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć:  Collegium Nobilium, pijarzy, Szkoła Rycerska, obiady czwartkowe, Komisja Edukacji Narodowej, Monitor”, Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku 1773

- wyjaśnia, kim byli: Stanisław Konarski, Ignacy Krasicki, Hugo Kołłątaj

- omawia rolę, jaką król Stanisław August Poniatowski i wybitni duchowni odgrywali w krzewieniu idei oświecenia w Polsce

- wymienia przedmioty, na nauczanie których kładziono nacisk w okresie oświecenia

- opisuje okoliczności i cel, w jakim utworzono KEN

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć:  Familia,  prawa kardynalne, konfederacja barska, rozbiór, Rada Nieustająca

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1768, 1772

- wyjaśnia, kim był Stanisław August Poniatowski

- wymienia reformy, jakie pragnęła przeprowadzić w Polsce Familia

- przedstawia najważniejsze czynniki, które zadecydowały o wyborze Stanisława Poniatowskiego na króla

- wymienia przyczyny i skutki zawiązania konfederacji barskiej

- wymienia i pokazuje na mapie państwa, które wzięły udział w I rozbiorze Polski

- pokazuje na mapie terytoria utracone przez Polskę w wyniku I rozbioru

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć:  Sejm Wielki, czarna procesja,

- określa ramy czasowe  obrad Sejmu Wielkiego

- wyjaśnia, jaką rolę w czasie obrad sejmu odegrali: Stanisław Małachowski,

Ignacy Potocki i Hugo Kołłątaj

- uzasadnia konieczność poprawy położenia stanu mieszczańskiego w Polsce

- przedstawia decyzje sejmu dotyczące powiększenia armii i podniesienia podatków i prawo o miastach

- wymienia korzyści, jakie dawało mieszczanom uchwalenie prawa o miastach

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: konstytucja, Straż Praw, konfederacja targowicka

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku:  1791, 1792, 1793

- wymienia najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja

- formułuje zależność między uchwaleniem Konstytucji 3 maja, a II rozbiorem Polski

- wymienia państwa, które wzięły udział w II rozbiorze Polski

- pokazuje na mapie tereny utracone przez Polskę w wyniku II rozbioru

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie  pojęć: insurekcja

kosynierzy, uniwersał połaniecki

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1794, 1795

- wyjaśnia, jaką rolę odegrali w czasie powstania, Tadeusz Kościuszko, Bartosz Głowacki, Jan Kiliński

- wymienia  przyczyny wybuchu powstania

- rozumie dlaczego i wie, w jaki sposób Kościuszko

próbował zachęcić chłopów do udziału w powstaniu

- wymienia przyczyny i skutki klęski powstania

- pokazuje na mapie miejsce najważniejszych bitew powstania i zasięg poszczególnych zaborów

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: kolonia, „herbatka bostońska”, Deklaracja Niepodległości,

 Kongres, Senat, Izba Reprezentantów,

 prezydent

- wyjaśnia, co wydarzyło się  4 lipca 1776 roku oraz w roku 1787

- wyjaśnia, kim był:  Jerzy Waszyngton

- pokazuje na mapie 13 kolonii angielskich

 położonych w Ameryce Północnej

- wymienia przyczyny wybuchu amerykańskiej wojny o niepodległość

- wymienia imiona i nazwiska najsławniejszych Polaków, którzy wzięli udział w tej wojnie

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Stany Generalne, rewolucja, Bastylia, Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela, jakobini, monarchia konstytucyjna

- wyjaśnia, co wydarzyło się 14 lipca 1789 roku oraz  26 sierpnia 1789 roku

- wyjaśnia, kim byli: Ludwik XVI, Maksymilian Robespierre

- pokazuje na mapie Francję i Paryż

- wymienia przyczyny wybuchu rewolucji

- rozumie symboliczne znaczenie zdobycia Bastylii,

- wyjaśnia, czym różni się monarchia absolutna

od monarchii konstytucyjnej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Legislatywa,

sankiuloci, gilotyna, kordelierzy, żyrondyści,

Konwent, detronizacja, rojaliści, dyktatura,

termidorianie, Dyrektoriat

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1792, 1794, 1795

- wymienia najważniejsze etapy przemian

politycznych zachodzących we Francji od uchwalenia konstytucji w 1791 roku do objęcia władzy przez Dyrektoriat

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: germanizacja,

rusyfikacja, ruch spiskowy, Legiony Polskie, autonomia

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku 1797

- wyjaśnia, kim byli: Jan Henryk Dąbrowski, Józef Wybicki,

- zna cele powstałych we Włoszech legionów

- przedstawia najważniejsze wydarzenia z dziejów Legionów Polskich utworzonych we Włoszech

Świat i ziemie polskie w 1. połowie XIX wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: konsulat, konkordat, Kodeks Napoleona, koalicja

antynapoleońska, blokada kontynentalna, „bitwa narodów”, abdykacja

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1799, 1804, 1812, 1813

- wymienia i pokazuje na mapie państwa, z którymi najczęściej walczył Napoleon

- pokazuje na mapie państwa utworzone przez Napoleona

- wymienia najważniejsze działania Napoleona

Bonaparte podejmowane do roku 1813

- wymienia przyczyny rosnącej w latach 1799-1812 popularności Napoleona w społeczeństwie francuskim

- analizuje tekst źródłowy i na jego podstawie wymienia postanowienia kodeksu

- omawia przyczyny i skutki klęski poniesionej przez Napoleona w Rosji

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: Księstwo Warszawskie

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach: 1807, 1809, 1815

- pokazuje na mapie obszar Księstwa

- wyjaśnia, kim byli: król saski Fryderyk August i książę Józef Poniatowski

- przedstawia okoliczności powiększenia i likwidacji Księstwa Warszawskiego

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: kongres wiedeński, zasada równowagi sił, zasada legitymizmu, restauracja, „sto dni Napoleona”, Święte Przymierze

- określa ramy czasowe  obrad kongresu oraz „sto dni Napoleona”

- wymienia i pokazuje na mapie najważniejsze zmiany wprowadzone w Europie mocą decyzji  kongresu wiedeńskiego

- wymienia przyczyny zwołania kongresu wiedeńskiego

- przedstawia decyzje kongresu dotyczące ziem polskich

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Królestwo Polskie, Kongresówka, autonomia, opozycja, „kaliszanie”, Wielkie Księstwo Poznańskie, Wolne Miasto Kraków

- wyjaśnia,  co wydarzyło się w roku 1815

-pokazuje na mapie granice Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Poznańskiego i Wolnego Miasta Krakowa

-wyjaśnia, kim byli: gen. Józef Zajączek, wielki książę Konstanty, Adam Mickiewicz, Walerian Łukasiński

- wymienia nazwy najważniejszych tajnych związków powstałych wśród studentów i żołnierzy

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: dyktator, detronizacja, dymisja, Statut Organiczny, gubernia, stan wojenny

- wyjaśnia, co wydarzyło się w nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku oraz w 1831 roku,

- wymienia i pokazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew

- wyjaśnia, kim byli: Piotr Wysocki, Wojciech Kossak, gen. Józef Chłopicki, gen. Jan Skrzynecki, feldmarszałek Iwan Paskiewicz

- wymienia przyczyny wybuchu powstania

- charakteryzuje stosunek czołowych polityków i dowódców wojskowych do powstania

- wymienia skutki upadku powstania listopadowego

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: emigracja, Hotel Lambert, emisariusze, manifest, Gromady Ludu Polskiego, Młoda Polska, Towarzystwo Demokratyczne Polskie, Wielka Emigracja

- wymienia nazwy i pokazuje na mapie kraje, do których emigrowali Polacy

- wyjaśnia, kim byli: książę Adam Jerzy Czartoryski, Joachim Lelewel

- wymienia przyczyny emigracji Polaków z Królestwa Polskiego po upadku powstania listopadowego

- wymienia nazwy najważniejszych ugrupowań politycznych, które ukształtowały się na emigracji

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: uwłaszczenie, rabacja galicyjska

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku 1846

- wyjaśnia, kim byli: Ludwik Mierosławski, Edward Dembowski, Jakub Szela

- wymienia najważniejsze postanowienia Manifestu Rządu Narodowego wydanego 22 lutego 1846 roku

- wyjaśnia, dlaczego i w jaki sposób próbowano uzyskać poparcie chłopów dla powstania

- wymienia przyczyny i skutki powstania

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Wiosna Ludów, autonomia,

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach 1848-1849

- wymienia i pokazuje na mapie kraje objęte rewolucją

- wyjaśnia, kim byli: Ludwik Napoleon Bonaparte, Franciszek Józef I, gen. Józef Bem

- wymienia cele, o które walczono w różnych krajach w okresie Wiosny Ludów

Uczeń:

- wyjaśnia, kim był Ludwik Mierosławski,

- dostrzega związek istniejący między wydarzeniami rozgrywającymi się w okresie Wiosny Ludów w Austrii i Prusach a wydarzeniami rozgrywającymi się na ziemiach polskich,

- wymienia korzyści uzyskane i koszty poniesione  przez Polaków w okresie Wiosny Ludów

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: wojna krymska, kolonia, imperium kolonialne, ekspansja kolonialna

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach 1853-1856

- pokazuje na mapie obszary kolonizowane

- przedstawia przyczyny wybuchu wojny krymskiej i jej skutki dla powojennego układu sił w Europie

- omawia przyczyny ekspansji kolonialnej mocarstw

- wymienia państwa dokonujące podbojów kolonialnych

- wymienia  korzyści, jakie dawało mocarstwom posiadanie kolonii

Uczeń:

- wyjaśnia, kim byli: Alessandro Volta, Andre Ampere, Samuel Morse, Robert Fulton, George Stephenson

- wymienia najważniejsze wynalazki techniczne i odkrycia naukowe dokonane w 1. połowie XIX wieku

- przedstawia ich wpływ na życie ludzi i rozwój gospodarek krajów, w których je zastosowano

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: sztuka empire, romantyzm,

- wyjaśnia, kim byli: Jacques Louis David, Eugene Delacroix, Piotr Michałowski

- przedstawia cechy charakterystyczne stylu empire w architekturze i malarstwie

- charakteryzuje romantyzm jako epokę w dziejach kultury

Dział

Cele ogólne

Proponowany temat jednostki metodycznej

Wymagania podstawowe

K – konieczne

P – podstawowe

Poziom wymagań edukacyjnych

OCENY 2-3

W Wymagania ponadpodstawowe

R – rozszerzające

D – dopełniające

OCENY 4 - 6

Poziom wymagań edukacyjnych

K

P

R

D

Świat w 2. połowie XIX wieku i na początku XX wieku

- wyjaśnienie pojęć: Piemont, plebiscyt, „wyprawa tysiąca”, republikanie, irredenta

- ukazanie etapów zjednoczenia Włoch

Zjednoczenie Włoch w latach 1859-1871

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Piemont, plebiscyt, „wyprawa tysiąca”, republikanie, irredenta

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1861, 1866, 1870

- pokazuje na mapie Piemont i inne części jednoczących się Włoch

- wyjaśnia, kim byli: Wiktor Emanuel II, Camillo Cavour, Giuseppe Garibaldi

- wyjaśnia  rolę odegraną przez Piemont w procesie

jednoczenia Włoch,

- wymienia państwa sprzyjające i przeciwstawiające się temu procesowi

- wymienia najważniejsze etapy tego procesu

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: irredenta,

- pokazuje na mapie tereny pozostałe poza granicami zjednoczonych Włoch, do których Włosi zgłaszali pretensje

- wymienia czynniki, które sprzyjały politycznemu zjednoczeniu Półwyspu Apenińskiego

- dostrzega zależności pomiędzy okresem napoleońskim, postanowieniami kongresu wiedeńskiego i Wiosny Ludów a przebiegiem procesu zjednoczeniowego

- omawia wkład Camillo Cavoura, Wiktora Emanuela II, Giuseppe Garibaldiego w proces zjednoczenia Włoch

- omawia skutki zjednoczenia Włoch dla układu sił w Europie

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Związek Niemiecki, Hohenzollernowie, depesza emska, Rzesza Niemiecka, Niemiecki Związek Celny, Związek Północnoniemiecki

- ukazanie etapów zjednoczenia Niemiec

Zjednoczenie Niemiec w latach 1866-1871

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Związek Niemiecki, Hohenzollernowie, depesza emska, Rzesza Niemiecka,

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach: 1866, 1870, 1871

-pokazuje na mapie: Prusy, Austrię i obszar zajęty przez pozostałe państwa niemieckie

- wyjaśnia, kim byli: Otto von Bismarck, cesarz Wilhelm I

- omawia rolę odegraną przez Prusy i Austrię w procesie jednoczenia Niemiec

- wymienia państwa sprzyjające i przeciwstawiające się temu procesowi

- wymienia najważniejsze etapy tego procesu

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Niemiecki Związek Celny, Związek Północnoniemiecki

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku 1864

- wymienia czynniki, które sprzyjały politycznemu zjednoczeniu Niemiec

- dostrzega zależności pomiędzy okresem napoleońskim, postanowieniami kongresu wiedeńskiego i Wiosny Ludów a przebiegiem procesu zjednoczeniowego

- przedstawia warunki traktatu pokojowego podpisanego we Frankfurcie w 1871 roku

- omawia skutki zjednoczenia Niemiec dla układu sił w Europie i na świecie

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Austro–Węgry, autonomia

- omówienie najważniejszych wydarzeń z dziejów monarchii austro - węgierskiej

Powstanie Austro-
-Węgier w 1867 roku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Austro–Węgry, autonomia,

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach: 1866, 1867, 1879

- pokazuje na mapie Cesarstwo Austriackie

- wyjaśnia, kim był: Franciszek Józef I

- wymienia najważniejsze narodowości zamieszkujące w tym państwie

- omawia wpływ, jaki miał wielonarodowościowy charakter monarchii na jej sytuację wewnętrzną i zewnętrzną

- przedstawia okoliczności, w jakich doszło do przekształ­cenia Cesarstwa Austriackiego w Monarchię Austro-Węgierską

- wymienia najważniejsze działania podejmowane przez Austro-Węgry na arenie międzynarodowej w latach 70. XIX wieku

Uczeń:

- wymienia elementy wspólne i odrębne dla Austrii i Węgier w ramach Monarchii Austro-Węgierskiej

- nazywa narody, którym przyznano autonomię w ramach tej monarchii

- charakteryzuje pozycję międzynarodową zajmowaną przez Austro-Węgry w latach 70. XIX wieku

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: system równowagi sił w Europie, wojna krymska, sojusz trzech cesarzy, dwuprzymierze, trójprzymierze

- ukazanie roli Niemiec w XIX wieku

Dominacja Niemiec w Europie

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: system równowagi sił w Europie, wojna krymska, sojusz trzech cesarzy, dwuprzymierze, trójprzymierze

- wyjaśnia, co wydarzyło się w okresie 1853-1856 oraz w roku: 1872, 1879 i 1882

- wymienia główne cele niemieckiej polityki zagranicznej prowadzonej po 1871 roku

- wymienia przyczyny zawarcia sojuszu trzech cesarzy, dwuprzymierza i trójprzymierza

Uczeń:

- wyjaśnia wpływ wojny krymskiej oraz zjednoczenia Włoch i Niemiec na zmianę układu sił w Europie

- charakteryzuje politykę zagraniczną Niemiec prowadzoną po 1871 roku uwzględniając tło stosunków między mocarstwami europejskimi

- analizuje tekst źródłowy

 - wyjaśnienie pojęć: kolonia, kolonializm, imperializm, dominium, protektorat

- omówienie najważniejszych osiągnięć technicznych

- ocena skutków ekspansjikolonialnej

Świat w rękach Europejczyków - kolonializm

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: kolonia, kolonializm,

imperializm, dominium, protektorat

- wymienia najważniejsze zdobycze techniczne dające Europejczykom przewagę nad mieszkańcami innych kontynentów

- wymienia skutki ekspansji kolonialnej mocarstw

Uczeń:

- pokazuje na mapie posiadłości kolonialne poszczególnych mocarstw

- wymienia korzyści, jakie dawało mocarstwom posiadanie kolonii

- charakteryzuje politykę mocarstw w stosunku do Chin

- analizuje tekst źródłowy

 - wyjaśnienie pojęć: związek zawodowy, strajk, ruch robotniczy, Międzynarodówka, marksizm, dyktatura proletariatu, anarchizm, reformizm, rewizjonizm, encyklika „Rerum novarum”

- przedstawienie narodzin nowoczesnych ruchów politycznych - socjalizm

Ruch robotniczy i socjalistyczny

Uczeń:

-wyjaśnia znaczenie pojęć: związek zawodowy, strajk, ruch robotniczy, Międzynarodówka, marksizm, dyktatura proletariatu, anarchizm, reformizm, rewizjonizm, encyklika „Rerum novarum”

-wyjaśnia, kim był Karol Marks

- opisuje warunki życia robotników europejskich w II połowie XIX wieku

- wymienia sposoby walki robotników o poprawę warunków życia stosowane w XIX wieku

- przedstawia poglądy Karola Marksa, anarchistów i reformistów dotyczące sposobów rozwiązania tzw. kwestii robotniczej

- przedstawia stanowisko Kościoła katolickiego

na temat możliwości rozwiązania tzw. kwestii

robotniczej

Uczeń:

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku 1864, 1889, 1891

- porównuje warunki życia robotników europejskich istniejące w 1. i 2. połowie XIX wieku,

- porównuje i ocenia poglądy Karola Marksa,

anarchistów i reformistów dotyczące sposobów rozwiązania tzw. kwestii robotniczej

- wyjaśnia sens tworzenia organizacji robotniczych o różnym zasięgu oddziaływania

- omawia najważniejsze tezy zawarte w encyklice „Rerum novarum”

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: imigranci, secesja,

wojna secesyjna, abolicjoniści, Unia, Konfederacja, partia demokratyczna, partia republikańska

- przedstawienie sytuacji wewnętrznej USA w XIX w

- przedstawienie czynników sprzyjających rozwojowi USA

Nowa potęga – Stany Zjednoczone Ameryki

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: imigranci, secesja,

wojna secesyjna, abolicjoniści, Unia, Konfederacja

- wyjaśnia, kim był Abraham Lincoln

- określa ramy czasowe wojny secesyjnej

- pokazuje na mapie stany należące do Unii i Konfederacji oraz „Dziki Zachód” i Alaskę

- wymienia przyczyny wybuchu wojny secesyjnej,

- wymienia przyczyny zwycięstwa Północy i skutki wojny secesyjnej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: partia demokratyczna, partia republikańska

- pokazuje na mapie obszary objęte polityczną kontrolą Stanów Zjednoczonych na przełomie XIX i XX wieku.

- wymienia czynniki sprzyjające rozwojowi gospodarczemu Stanów Zjednoczonych w 2. połowie XIX wieku

- porównuje gospodarki stanów północnych i południowych przed wybuchem wojny

- ocenia działalność Abrahama Lincolna

- wyjaśnia, dlaczego wojna secesyjna określana

jest mianem „pierwszej wojny nowoczesnej”

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: szogun, narodnicy, ochrana, rusyfikacja, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji, mienszewicy, bolszewicy, Duma, „krwawa niedziela”

- omówienie sytuacji wewnętrznej Rosji i Japonii na przełomie XIX i XX wieku

Japonia i Rosja na przełomie XIX i XX wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: szogun, narodnicy, ochrana, rusyfikacja Socjaldemo­kra­tyczna Partia Robotnicza Rosji, mienszewicy, bolszewicy, Duma, „krwawa niedziela”

- wyjaśnia, kim byli: car Aleksander II, car Aleksander III, car Mikołaj II, Włodzimierz Lenin

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach 1904-1905 oraz 1905-1907

- określa ramy czasowe  okresu intensywnej modernizacji Japonii

- wymienia przyczyny zapóźnienia cywilizacyjnego Japonii utrzymującego się do II połowy XIX wieku,

- nazywa system polityczny istniejący w Rosji w II połowie XIX wieku

Uczeń:

- pokazuje na mapie obszary, na które kierowała

 się ekspansja Japończyków

- charakteryzuje działalność reformatorską cara

Aleksandra II oraz rządy cara Aleksandra III

- omawia znaczenie wojny rosyjsko-japońskiej

1904-1905 roku dla pozycji Japonii w świecie

- przedstawia przebieg rewolucji 1905-1907 roku

w Rosji

- wymienia różnice istniejące między programami bolszewików i mienszewików

- wymienia przyczyny i skutki rewolucji 1905 roku

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: pozytywizm, teoria ewolucji, sterowiec (zeppelin)

- przedstawienie największych osiągnięć technicznych w 2. połowie XIX wieku

Nauka i postęp techniczny w 2. połowie XIX wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: pozytywizm, teoria ewolucji, sterowiec (zeppelin)

-wyjaśnia, kim byli: Karol Darwin, bracia Wright,

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1903 roku

-dostrzega wzrastającą rolę nauki w II połowie XIX w.

- przedstawia najważniejsze tezy Karola Darwina dotyczące przyczyn zmian zachodzących w przyrodzie
i pochodzenia człowieka

- wymienia odkrycia warun­kujące rozwój medycyny

- wymienia wynalazki zastosowane w komunikacji, transporcie, uzbrojeniu i rozrywce

Uczeń:

- omawia teorię ewolucji gatunków sformułowaną przez Karola Darwina

-charakteryzuje zmiany stylu życia społeczeństw krajów rozwiniętych ekonomicznie zachodzące pod wpływem rozwoju techniki

- charakteryzuje zmiany zachodzące w produkcji przemysłowej, transporcie, komunikacji i sposobach prowadzenia działań wojennych, będące wynikiem zastosowania nowych wynalazków

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: urbanizacja,

- omówienie zmian społecznych w 2. połowie XIX wieku

Zmiany w życiu codziennym w 2. połowie XIX wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: urbanizacja

- wymienia najważniejsze zmiany zachodzące w życiu codziennym ludzi żyjących w 2. połowie XIX wieku, będące efektem rozwoju nauki i techniki

Uczeń:

- opisuje życie codzienne społeczeństw krajów

rozwiniętych ekonomicznie w 2. połowie XIX wieku

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: realizm, impresjonizm, kubizm, symbolizm, secesja,

fowizm, futuryzm, abstrakcjonizm

- omówienie cech charakterystycznych stylów malarstwa w 2. połowie XIX wieku

Kultura w 2. połowie XIX i na początku XX wieku – sztuki plastyczne

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: re­­alizm, impresjonizm, kubizm

- wyjaśnia, kim byli: Honore Daumier, Jean-Francois Millet, Edouard Manet, Claude Monet, Paul Cezanne, Paul Gaugin, Vincent van Gogh, Pablo Picasso

-określa cele, jakie pragnęli realizować w swych obrazach malarze realiści, impresjoniści i kubiści

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: symbolizm, secesja,

fowizm, futuryzm, abstrakcjonizm

- charakteryzuje malarstwo: Edwarda Muncha,

Gustawa Klimta, Umberto Boccioni’ego, Wasyla Kandinsky’ego

- wyjaśnienie pojęć: styl neogotycki, secesja, eklektyzm

- omówienie cech charakterystycznych stylów architektury przełomu wieków XIX i XX

- poznanie nowych wynalazków jakie zaczęto stosować w tym czasie

Kultura w 2. połowie XIX i na początku XX wieku – architektura, film, sport

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: styl neogotycki, secesja, eklektyzm, film niemy, western, igrzyska olimpijskie

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1896 roku

- wymienia najważniejsze tendencje występujące

w architekturze w 2. połowie XIX wieku

- wymienia nowe materiały budowlane zastosowane w tym okresie

- wymienia nazwy dyscyplin sportowych popularnych w 2. połowie XIX wieku

Uczeń:

- rozpoznaje na podstawie ilustracji różnice pomiędzy stylami albo porównuje styl neogotycki i secesyjny

- porównuje pierwsze filmy nieme z filmami współczesnymi

- wyjaśnienie pojęć: biali, czerwoni

- przedstawienie sytuacji Polaków w Królestwie Polskim przed powstaniem styczniowym

- ocena działalności Aleksandra Wielopolskiego

Królestwo Polskie przed wybuchem powstania styczniowego

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: biali, czerwoni

- wyjaśnia, kim byli:  margrabia Aleksander Wielopolski, hrabia Andrzej Zamoyski, Jarosław Dąbrowski

- zna cele i metody działań margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, białych i czerwonych

- wymienia sposoby manifestowania nastrojów

patriotycznych stosowane przez ludność Królestwa Polskiego przed wybuchem powstania

Uczeń:

- charakteryzuje sytuację polityczną Królestwa Polskiego na tle sytuacji międzynarodowej istniejącej na początku II połowy XIX wieku

- porównuje i ocenia programy polityczne białych i czerwonych

- charakteryzuje grupy społeczne stanowiące

zaplecza ugrupowań białych i czerwonych

- ocenia działania margrabiego Aleksandra Wielopolskiego

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: branka, partia powstańcza, uwłaszczenie chłopów, partyzanci, ukaz

- omówienie przyczyn i skutków wybuchu powstania styczniowego

Powstanie styczniowe – przyczyny i skutki.

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: branka, partia powstańcza, uwłaszczenie chłopów, partyzanci, ukaz

- wyjaśnia, co wydarzyło się w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku oraz w marcu 1864 roku

- wyjaśnia, kim byli: Ludwik Mierosławski, Marian Langiewicz, Romuald Traugutt, ksiądz Stanisław Brzóska

- wymienia przyczyny wybuchu powstania i ogłoszenia przez Tymczasowy Rząd Narodowy dekretów o uwłaszczeniu chłopów

- przedstawia metody walki stosowane przez powstańców

- wymienia skutki przegranej w powstaniu

Uczeń:

- omawia przebieg powstania

- wymienia przyczyny i skutki wydania przez cara dekretów uwłaszczeniowych oraz przyczyny klęski powstania

- uzasadnia tezę, że powstanie styczniowe nie miało szans na wygraną

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: rusyfikacja, unici, germanizacja, Kulturkampf, Komisja Kolonizacyjna, Hakata, lojalizm, trójlojalizm, emancypacja kobiet, świadomość narodowa, praca organiczna

- przedstawienie sytuacji Polaków pod zaborami

Ziemie polskie w ostatnim półwieczu niewoli

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: rusyfikacja, unici, germanizacja, Kulturkampf, Komisja Kolonizacyjna, Hakata, lojalizm, trójlojalizm, emancypacja kobiet, świadomość narodowa, praca organiczna

- pokazuje na mapie okręgi przemysłowe znajdujące się na ziemiach polskich

- omawia sytuację polityczną Polaków żyjących w trzech zaborach w 2. połowie XIX wieku

- omawia  sytuację gospodarczą trzech zaborów

- wymienia najważniejsze przemiany zachodzące w społeczeństwie polskim w 2. połowie XIX wieku

Uczeń:

- porównuje sytuację polityczną Polaków mieszkających w trzech zaborach w 2. połowie XIX wieku

- porównuje sytuację gospodarczą trzech zaborów i wymienia przyczyny zauważonych różnic

- omawia przyczyny przemian zachodzących w

społeczeństwie polskim w 2. połowie XIX wieku

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: pozytywizm, modernizm, Moda Polska

- omówienie celów przyświecających czołowym polskim twórcom przełomu wieków jakie stawiali swoim dziełom

Kultura polska w ostatnim półwieczu niewoli

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: pozytywizm, modernizm, Młoda Polska

- wyjaśnia, kim był: Aleksander Świętochowski

- wymienia imiona i nazwiska czołowych pisarzy

poetów i malarzy tworzących w 2. połowie XIX oraz na początku XX wieku

- wymienia cele, jakie stawiali twórcy tego okresu swym dziełom

Uczeń:

- charakteryzuje twórczość czołowych pisarzy, poetów i malarzy tworzących w 2. połowie XIX oraz na początku XX wieku

- porównuje stan oświaty w trzech zaborach w 2. połowie XIX wieku

- opisuje warunki życia chłopów i robotników istniejące w 2. połowie XIX wieku

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Socjalno-Rewolucyjna Partia „Proletariat”, Polska Partia Socjalistyczna,

Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy,

Stronnictwo Chłopskie, Stronnictwo Ludowe,

Polskie Stronnictwo Ludowe, Liga Narodowa, endecja, Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego, PSL-Piast, PSL-Lewica

- omówienie celów i metod działania najważniejszych polskich ruchów politycznych przełomu wieków XIX i XX

Powstanie polskich ruchów politycznych

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Socjalno-Rewolucyjna Partia „Proletariat”, Polska Partia Socjalistyczna,

Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy, Stronnictwo Chłopskie, Stronnictwo Ludowe, Polskie Stronnictwo Ludowe, Liga Narodowa, endecja

- wyjaśnia, kim byli: Ludwik Waryński, Józef

Piłsudski, Feliks Dzierżyński, Róża Luksemburg,

Julian Marchlewski, Wincenty Witos, Roman

Dmowski

- wymienia cele i metody działania najważniejszych polskich partii politycznych powstałych w ostatnim dwudziestoleciu XIX i pierwszych latach XX wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego, PSL-Piast, PSL-Lewica

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1882, 1892, 1893

- wyjaśnia, kim byli: Ignacy Daszyński, Jan Stapiński

- przedstawia i ocenia programy polityczne najważniejszych polskich partii politycznych

powstałych w ostatnim dwudziestoleciu XIX i pierwszych latach XX wieku

- charakteryzuje sytuację społeczno-gospodarczą,

w jakiej kształtował się ruch robotniczy i ludowy na ziemiach polskich

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: rewolucja 1905-1907

roku, PPS-Lewica, PPS-Frakcja Rewolucyjna

- omówienie powstania nowoczesnych polskich partii politycznych

Polskie partie polityczne na początku XX wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: rewolucja 1905-1907

roku, PPS-Lewica, PPS-Frakcja Rewolucyjna,

- przedstawia stosunek polskich partii politycznych do państw zaborczych oraz rewolucji 1905-1907 roku,

- wymienia swobody uzyskane przez Polaków w

wyniku rewolucji 1905-1907 roku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: Wydział Spiskowo-Bojowy PPS

- wyjaśnia przyczyny poparcia lub wrogości okazywanej różnym państwom zaborczym przez polskie partie polityczne

- omawia nadzieje wiązane przez te partie z wydarzeniami rewolucji 1905-1907 roku,

- przedstawia przyczyny i konsekwencje podziału, do jakiego doszło w PPS

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: trójprzymierze, trójporozumienie,  czy były wojny bałkańskie, plan Schlieffena

- ukazanie układu sił politycznych i sytuacji militarnej przed wybuchem wojny

Europa zmierza ku wojnie

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: trójprzymierze, trójporozumienie, czy były wojny bałkańskie, plan Schlieffena

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1907 roku

- wymienia i pokazuje na mapie państwa należące do trójprzymierza i trójporozumienia

- wymienia najważniejsze konflikty istniejące

między państwami należącymi do obydwu bloków

- przedstawia główne założenia planu Schlieffena

Uczeń:

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1912, 1913

- omawia proces budowy trójporozumienia i trójprzymierza

- przedstawia przebieg wojen bałkańskich

- omawia zależności pomiędzy konfliktami na Bałkanach a sytuacją polityczną między mocarstwami

- analizuje tekst źródłowy

Wielka wojna i odrodzenie Polski (1914-1918)

- wyjaśnienie pojęć: państwa centralne, ententa, front, wojna błyskawiczna, wojna pozycyjna

- scharakteryzowanie przebiegu działań wojennych

Wielka wojna (1914-1918)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: państwa centralne, ententa, front, wojna błyskawiczna, wojna pozycyjna,

- wyjaśnia jakie były konsekwencje zamachu w Sarajewie

- wyjaśnia, co wydarzyło się 28 czerwca 1914 roku i 11 listopada 1918 roku

- wymienia i pokazuje na mapie najważniejsze państwa walczące po obu stronach

- pokazuje na mapie linie najważniejszych frontów

- wyjaśnia, kim był arcyksiążę Franciszek Ferdynand

- wymienia nowe rodzaje broni zastosowane na frontach tej wojny

Uczeń:

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1917 roku,

- omawia realizację i przyczyny załamania się

planu Schlieffena

- wymienia czynniki, które sprawiły, że

wojna przybrała charakter pozycyjny

- wymienia czynniki, które decydowały o sukcesach militarnych w czasie tej wojny

-omawia znaczenie przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny

- omawia skutki wojny

- klasyfikuje skutki wojny na społeczne, polityczne, militarne i gospodarcze

- omawia konsekwencje wojny dla Europy i USA

- wymienia przyczyny klęski państw centralnych

- wyjaśnia, dlaczego wojna została nazwana „wielką”

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: rewolucja lutowa,

Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich,

eserowcy, okres dwuwładzy, przewrót październikowy, Rada Komisarzy Ludowych, wojna domowa, „biali”, „czerwoni”

- omówienie przyczyn i skutków wybuchu rewolucji w Rosji

- ocena skutków przejęcia władzy przez bolszewików

Rewolucja i wojna domowa w Rosji

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: rewolucja lutowa, Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, eserowcy, okres dwuwładzy, przewrót październikowy, Rada Komisarzy Ludowych, wojna domowa, „biali”, „czerwoni”

- wyjaśnia, co wydarzyło się w lutym (marcu) 1917 roku oraz w październiku (listopadzie) 1917 roku

- wyjaśnia, kim był Włodzimierz Lenin

- określa ramy czasowe  wojny domowej, która rozgorzała w Rosji po przewrocie październikowym oraz wymienia strony walczące

Uczeń:

- wyjaśnia, co wydarzyło się 3 marca 1918 roku

- wyjaśnia, na czym polegał okres dwuwładzy

- wyjaśnia wpływ pokoju brzeskiego na przebieg dalszych działań wojennych albo ocenia znaczenie pokoju brzeskiego dla przebiegu wojny

 - wymienia przyczyny wybuchu rewolucji w Rosji oraz przyczyny przejęcia władzy przez bolszewików

- omawia skutki przejęcia władzy przez bolszewików

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: konferencja pokojowa,

 system wersalski, plebiscyt, Liga Narodów, demilitaryzacja, system mandatowy Ligi Narodów

- przedstawienie postanowień traktatu wersalskiego i jego znaczenia dla powojennego ładu w Europie

System wersalski

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: konferencja pokojowa,

 system wersalski, plebiscyt, Liga Narodów, de-

 militaryzacja, system mandatowy Ligi Narodów

- wyjaśnia, co wydarzyło się 28 czerwca 1919 roku w Wersalu

- wymienia i pokazuje na mapie państwa, które powstały lub odrodziły się po I wojnie światowej.

- wymienia nazwy państw, które odegrały najważniejszą rolę podczas obrad konferencji pokojowej

- wymienia najważniejsze postanowienia traktatu

 pokojowego podpisanego przez Niemcy

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: system mandatowy Ligi Narodów

- omawia cele, które miała realizować Liga Narodów

- ocenia skuteczność systemu wersalskiego

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: orientacja „niepodległościowa”, Związek Walki Czynnej, organizacje strzeleckie, orientacja prorosyjska, akt 5 listopada 1916 roku, Komitet Narodowy Polski, Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, aktywiści, pasywiści,

- omówienie sprawy polskiej podczas I wojny światowej

Ku wolności – sprawa polska w czasie I wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: orientacja „niepodległościowa” Związek Walki Czynnej, organizacje strzeleckie orientacja prorosyjska, akt 5 listopada 1916 roku, Komitet Narodowy Polski,

- wyjaśnia, co wydarzyło się 5 listopada 1916 roku,

- wyjaśnia, kim byli: Józef Piłsudski, Roman

Dmowski, Thomas Woodrow Wilson,

- wymienia cele polityczne formułowane przez

zwolenników orientacji „niepodległościowej” i

prorosyjskiej przed wybuchem i na początku

wojny

- przedstawia cel wydania i treść tzw. aktu 5 listopada 1916 roku

- określa wpływ rewolucji lutowej w Rosji na rozwój sprawy polskiej w czasie I wojny światowej

- przedstawia treść 13 punktu orędzia Wilsona.

- analizuje tekst źródłowy

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, aktywiści, pasywiści

- wyjaśnia, kim był Ignacy Paderewski,

- przedstawia zmiany stosunku mocarstw

walczących do sprawy polskiej zachodzące w

czasie wojny oraz przyczyny tych zmian,

- omawia i ocenia działania Józefa Piłsudskiego

i Romana Dmowskiego podejmowane przed

wybuchem i w czasie I wojny światowej,

których celem była odbudowa państwa

polskiego

- omawia znaczenie wydania aktu 5 listopada

1916 roku, rewolucji lutowej i przewrotu bolszewickiego w Rosji oraz  orędzia Wilsona dla rozwoju sprawy polskiej w czasie I wojny

światowej

- ocenia politykę mocarstw zaborczych podczas wojny

- porównuje cele obydwu orientacji

- ocenia, która z orientacji miała większe szanse na realizację swoich celów

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: pierwsza kompania kadrowa, Legiony Polskie, Korpusy Polskie w Rosji, „Błękitna Armia” gen. Hallera, Polska Siła Zbrojna, Polski Korpus Posiłkowy, Polska Organizacja Wojskowa, legion „puławski”, „Bajończycy”

- omówienie udziału Polaków w wojnie

Polskie formacje wojskowe w latach I wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: pierwsza kompania

kadrowa, Legiony Polskie, Korpusy Polskie w Rosji, „Błękitna Armia” gen. Hallera

- wyjaśnia, kim był gen. Józef Haller

- wymienia najważniejsze działania podejmowane przez te jednostki

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Polska Siła Zbrojna, Polski Korpus Posiłkowy, Polska Organizacja Wojskowa, legion „puławski”, „Bajończycy”

- przedstawia cel akcji podjętej przez pierwszą kompanię kadrową w Królestwie Polskim w sierpniu 1914 roku, jej przebieg oraz przyczyny niepowodzenia

- omawia przyczyny i skutki kryzysu przysięgowego

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: koncepcja federacyjna, koncepcja inkorporacyjna, powstanie wielkopolskie, powstania śląskie

- przedstawienie wydarzeń wpływających  na kształt granic II RP – powstania:  wielkopolskie i śląskie, walki na południu, plebiscyty

Walka o granice państwa polskiego – wytyczenie granic na zachodzie i południu

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: koncepcja federacyjna, koncepcja inkorporacyjna, powstanie wielkopolskie, powstania śląskie

- wyjaśnia, kim był Ignacy Paderewski

- określa ramy czasowe  powstań: wielkopolskiego i śląskiego oraz plebiscytów na Warmii, Mazurach i Górnym Śląsku

- przedstawia koncepcje Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskego dotyczące postulowanych granic państwa polskiego

- wymienia wydarzenia, które zadecydowały o

ukształtowaniu polskiej granicy północnej zachodniej i południowej,

- pokazuje na mapie przebieg tych granic

Uczeń:

- ocenia koncepcje: federacyjną i inkorporacyjną,

- przedstawia przyczyny konfliktów Polaków z

Ukraińcami, Czechami i Niemcami wybuchających w związku z kształtowaniem się granic po I wojnie światowej

- pokazuje na mapie obszary sporne

- omawia polskie postulaty dotyczące przebiegu

granic, przedstawione na konferencji wersalskiej oraz decyzję konferencji w sprawie granic Polski,

- omawia wpływ plebiscytów na kształt granic z Niemcami

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: cud nad Wisłą”, traktat ryski, Litwa Środkowa, mniejszości narodowe

- przedstawienie wydarzeń wpływających  na kształt granic II RP – wojna polsko - bolszewicka

Walka o granice państwa polskiego – ustalenie granicy wschodniej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „cud nad Wisłą”, traktat ryski, Litwa Środkowa, mniejszości narodowe

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 15 sierpnia 1920 roku i w marcu 1921 roku

- wyjaśnia, kim był gen. Lucjan Żeligowski

- wymienia najważniejsze wydarzenia związane z kształtowaniem się granicy wschodniej

Uczeń:

- przedstawia proces formowania się granicy wschodniej

- omawia wpływ konfliktów związanych z

kształtowaniem się granic na późniejsze stosunki II Rzeczypospolitej z sąsiadami

- ocenia kształt granic z punktu widzenia obronności państwa

- analizuje tekst źródłowy

Świat w okresie międzywojennym (1918 – 1939)

- wyjaśnienie pojęć: hiperinflacja, koniunktura gospodarcza, kryzys gospodarczy, akcja, „nowy ład”, interwencjonizm

państwowy

- omówienie kryzysu ekonomicznego w USA

Wielki kryzys – jego przyczyny i skutki

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: hiperinflacja, koniunktura gospodarcza, kryzys gospodarczy, akcja, „nowy ład”

- określa ramy czasowe  wielkiego kryzysu

- wyjaśnia, kim był Franklin Delano Roosevelt

- wymienia najważniejsze przejawy kryzysu gospodarczego widoczne w gospodarce i życiu społecznym

- wymienia najważniejsze działania podjęte przez

władze Stanów Zjednoczonych w ramach tzw. „nowego ładu”, których celem było przezwyciężenie kryzysu

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: interwencjonizm

państwowy

- charakteryzuje zmiany sytuacji gospodarczej

zachodzące na świecie w latach 20.

- omawia przyczyny wielkiego kryzysu

- przedstawia i ocenia politykę gospodarczą faszystowskich Włoch prowadzoną w latach 20. i 30.

- porównuje tę politykę z działaniami podejmowanymi w państwach demokratycznych

- dostrzega zależności pomiędzy gospodarką amerykańską a europejską

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: totalitaryzm, komunizm, faszyzm, narodowy socjalizm (nazizm), socjalizm, gułag, łagier, dyktatura proletariatu, NSDAP, III Rzesza, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, III Międzynarodówka,

- przedstawienie źródeł skrajnego nacjonalizmu i zagrożeń, jakie ze sobą niesie

- ukazanie historii Włoch, ZSRR i Niemiec w okresie międzywojennym

Powstanie systemów totalitarnych w Europie

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: totalitaryzm, komunizm, faszyzm, narodowy socjalizm (nazizm), socjalizm, gułag, łagier, dyktatura proletariatu, NSDAP, III Rzesza, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, III Międzynarodówka

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1922 , 1933

- wyjaśnia, kim byli: Benito Mussolini, Adolf Hitler, Włodzimierz Lenin, Józef Stalin

- wymienia najważniejsze cechy ustroju totalitarnego

- wymienia przyczyny upadku systemów demokratycznych w Niemczech i we Włoszech

Uczeń: 

- opisuje sytuację społeczno-polityczną panującą

w Europie po zakończeniu I wojny światowej

- opisuje okoliczności objęcia władzy we Włoszech przez faszystów i w Niemczech przez nazistów

- charakteryzuje sposób sprawowania władzy przez bolszewików

- wymienia cele, które miała realizować III Międzynarodówka

- analizuje tekst źródłowy

- charakterystyka systemów totalitarnych

Charakterystyka systemów totalitarnych

Uczeń:

- wymienia  cechy wspólne systemów politycznych państw totalitarnych

- wymienia różnice istniejące między systemami totalitarnymi

Uczeń:

- porównuje systemy totalitarne funkcjonujące we Włoszech, Niemczech i w Związku Radzieckim

- uzasadnia zbrodniczość systemu totalitarnego

- porównuje totalitaryzm z systemem demokratycznym i wyciąga wnioski

- analizuje tekst źródłowy

- scharakteryzowanie zmian w sytuacji politycznej Europy w dwudziestoleciu międzywojennym

Systemy ustrojowe państw w okresie międzywojennym

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: autorytaryzm, front ludowy

- pokazuje na mapie Europy państwa, w których:

wprowadzono systemy autorytarne, władzę objęły tzw. fronty ludowe, utrzymały się rządy demokratyczne

- wymienia cechy systemów autorytarnych

Uczeń:

- omawia przyczyny wprowadzenia systemów

autorytarnych w niektórych krajach Europy

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: antybiotyk, radar

- omówienie zmian w życiu codziennym w okresie międzywojennym

Nauka, technika i życie codzienne w okresie międzywojennym

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: antybiotyk, radar

- wymienia najważniejsze odkrycia naukowe dokonane w okresie międzywojennym

- wyjaśnia, kim był Albert Einstein

- wymienia nowe środki komunikacji i urządzenia

wyposażenia mieszkań, których wykorzystanie rozpowszechniło się w okresie międzywojennym

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: teoria względności, kultura masowa

- omawia zmiany, jakie w życiu codziennym ludzi wprowadziło zastosowanie odkryć naukowych i wynalazków technicznych

- porównuje warunki życia współczesnych społeczeństw krajów rozwiniętych ekonomicznie z warunkami życia tych społeczeństw w okresie międzywojennym

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: surrealizm, Oscar

- omówienie zmian zachodzących w kulturze w okresie międzywojennym

Sztuka w okresie międzywojennym

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: surrealizm, Oscar

- wyjaśnia, kim byli: Salvador Dali, Antonio Gaudi, Charlie Chaplin,

- wymienia cechy malarstwa surrealistycznego

- wymienia nazwy gatunków filmowych rozwijających się w okresie międzywojennym,

- nazywa najbardziej prestiżową nagrodę przyznawaną twórcom filmów

Uczeń:

- określa rolę amerykańskich wytwórni filmowych w rozwoju światowej kinematografii

- charakteryzuje surrealizm, jako kierunek w malarstwie i architekturze

- wyjaśnienie pojęć: Rada Regencyjna, Polska Komisja Likwidacyjna, Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie, narodowa demokracja, ruch ludowy, konstytucja marcowa, ustrój parlamentarno-gabinetowy, Zgromadzenie Narodowe, Tymczasowy Naczelnik Państwa

- przedstawienie etapów tworzenia podstaw ustroju politycznego

Sytuacja polityczna w Polsce po odzyskaniu niepodległości  (1918 – 1922)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Rada Regencyjna, Polska Komisja Likwidacyjna, Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie, narodowa demokracja, ruch ludowy, konstytucja marcowa, ustrój parlamentarno-gabinetowy, Zgromadzenie Narodowe, Tymczasowy Naczelnik Państwa

- wyjaśnia, kim byli: Gabriel Narutowicz, Stanisław Wojciechowski, Ignacy Paderewski

- wyjaśnia, co wydarzyło się na ziemiach polskich jesienią 1918 roku oraz 17 marca 1921 roku

- wymienia nazwy najważniejszych lokalnych

ośrodków władzy powstałych na ziemiach polskich jesienią 1918 roku

- wyjaśnia, definiuje, omawia  rolę odgrywaną przez Józefa Piłsudskiego od listopada 1918 roku do uchwalenia konstytucji marcowej

- wymienia nazwy najważniejszych partii politycznych działających w pierwszych latach II Rzeczpospolitej

- wymienia najważniejsze postanowienia konstytucji marcowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Rada Narodowa Śląska Cieszyńskiego, Naczelna Rada Ludowa w Poznaniu, Rady Delegatów Robotniczych,

Związek Ludowo-Narodowy, Komunistyczna Partia Robotnicza Polski

- wyjaśnia, kim był: Jędrzej Moraczewski

- omawia i ocenia postanowienia konstytucji marcowej

- wyjaśnia przyczyny osłabienia pozycji prezydenta dokonanego na mocy konstytucji marcowej

- przedstawia okoliczności zabójstwa prezydenta Gabriela Narutowicza.

- omawia negatywne skutki zabójstwa Narutowicza

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: zamach majowy, sanacja, „nowela sierpniowa”, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, Centrolew

- przedstawienie ewolucji systemu politycznego w Polsce – od konstytucji marcowej do zamachu majowego

Od demokracji do autorytaryzmu (1922 – 1935)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: zamach majowy, sanacja, „nowela sierpniowa”, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, Centrolew

- wyjaśnia, co wydarzyło się 12 maja 1926 roku

- wyjaśnia, kim był Ignacy Mościcki

 - wymienia przyczyny zamachu majowego

- wymienia zmiany, jakie zaszły w polskim systemie politycznym po zamachu majowym

- podaje przykłady sposobów walki z opozycją polityczną stosowanych wobec przeciwników sanacji

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Stronnictwo Narodowe, Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Pracy, „wybory brzeskie”

- ocenia zamach majowy i metody rządów stosowane przez sanację

- uzasadnia twierdzenie, że system polityczny

wprowadzony w Polsce po zamachu majowym miał charakter autorytarny

- porównuje ten system z systemami funkcjonującymi w państwach totalitarnych

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęcia: konstytucja kwietniowa

- omówienie sytuacji politycznej Polski po zamachu majowym

Sytuacja polityczna w ostatnich latach II Rzeczpospolitej

 (1935 – 1939)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: konstytucja kwietniowa

- wyjaśnia, kim był Edward Rydz-Śmigły

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 23 kwietnia 1935 roku i 12 maja 1935 roku

- wymienia najważniejsze postanowienia konstytucji kwietniowej

Uczeń:

- porównuje postanowienia konstytucji kwietniowej z postanowieniami konstytucji marcowej

- uzasadnia twierdzenie, że konstytucja kwietniowa legalizowała system autorytarny w Polsce

- przedstawia obozy polityczne walczące o władzę w Polsce po śmierci Józefa Piłsudskiego

- wyjaśnia, jaką rolę w polskim życiu politycznym po 1935 roku odgrywała pamięć marszałka Piłsudskiego

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: „Polska A”,  „Polska B”, Centralny Okręg Przemysłowy, magistrala kolejowa, reforma walutowa

- ukazanie osiągnięć  oświatowych, kulturalnych
i naukowych w dwudziestoleciu międzywojennym

Społeczeństwo, gospodarka i kultura Polski międzywojennej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „Polska A”,  „Polska B”, Centralny Okręg Przemysłowy, magistrala kolejowa, reforma walutowa

- wymienia imiona i nazwiska najsławniejszych pisarzy i po­etów tworzących w okresie dwu­dziestolecia międzywojennego

- wyjaśnia, kim byli: Janusz Kusociński, Eugeniusz Kwiatkowski

- pokazuje na mapie obszary tzw. „Polski A” i „Polski B”

- wymienia najważniejsze różnice występujące między tymi obszarami

- pokazuje na mapie obszar COP-u

- wymienia największe sukcesy gospodarcze II Rzeczpospolitej

- wymienia nazwy mniej­szości narodowych i religijnych miesz­kających na terenie Polski

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: reforma rolna,

- przedstawia strukturę narodowościową i wyznaniową II Rzeczpospolitej

- charakteryzuje i porównuje sytuację społeczno-

gospodarczą obszarów zaliczanych do tzw. „Polski A” i „Polski B”

- wymienia przyczyny rozpoczęcia budowy COP-u,

- uzasadnia potrzebę przeprowadzenia reformy rolnej

- wymienia najważniejsze tendencje widoczne w życiu kulturalnym Polski w okresie międzywojennym

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: konferencja w Locarno, pakt o nieagresji, pakt Ribbentrop-Mołotow

- zapoznanie z kierunkami polityki zagranicznej Polski w okresie międzywojennym

Sytuacja II Rzeczpospolitej na arenie międzynarodowej w latach 20. i 30.

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: konferencja w Locarno, pakt o nieagresji, pakt Ribbentrop-
-Mołotow

- wyjaśnia, kim byli: Joachim von Ribbentrop, Wiaczesław Mołotow

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 23 sierpnia 1939 roku

- wymienia cele polskiej polity­ki zagranicznej realizowanej w okresie międzywojennym

- omawia stosunki Polski z sąsiadami

Uczeń:

- charakteryzuje sytuację międzynarodową Polski w pierwszych latach niepodległości, ze szczególnym uwzględnieniem stosunków z sąsiadami

- ocenia sytuację Polski na arenie międzynarodowej

- ocenia polską politykę zagraniczną

- ocenia znaczenie tego paktu dla Polski i Europy

- analizuje tekst źródłowy

II wojna światowa

(1939–1945)

- wyjaśnienie pojęć: oś Rzym-Berlin-Tokio”, pakt antykominternowski, Anschluss, linia Maginota

- omówienie sytuacji politycznej w Europie przed wybuchem II wojny światowej

Ekspansja totalitaryzmów

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „oś Rzym-Berlin-Tokio”, pakt antykominternowski, Anschluss, linia Maginota

- omawia czym zakończyła się konferencja w Monachium

- określa ramy czasowe powstania„osi Rzym-Berlin-Tokio” oraz remilitaryzacji Nadrenii, Anschluss Austrii, konferencji w Monachium i likwidacji Czechosłowacji

- pokazuje na mapie obszary planowanej ekspansji faszystów włoskich i nazistów

- wymienia najważniejsze agresywne działania Włoch i Niemiec podjęte na arenie międzynarodowej do sierpnia 1939 roku

- pokazuje na mapie efekty tych działań

- pokazuje na mapie zasięg stref wpływów niemieckich i radzieckich wyznaczonych na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: pakt stalowy

- wymienia przyczyny słabości Ligi Narodów

- wymienia przyczyny współpracy Włoch i Niemiec

- przedstawia i ocenia politykę zagraniczną Włoch i Niemiec realizowaną od 1935 do sierpnia 1939 roku,

- przedstawia i ocenia stosunek mocarstw zachodnich do działań niemieckich

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: wojna błyskawiczna (Blitzkrieg), „dziwna wojna”, bitwa nad Bzurą

- omówienie przyczyn ataku niemieckiego na Polskę

- przedstawienie etapów Września

Agresja Niemiec na Polskę w 1939 roku – wybuch II wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: wojna błyskawiczna (Blitzkrieg), „dziwna wojna”, bitwa nad Bzurą

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 1 września 1939 roku i 3 września 1939 roku

- wymienia i pokazuje na mapie miejsca największych starć stoczonych przez wojska polskie i niemieckie w 1. połowie września 1939 roku

- przedstawia zachowanie zachodnich sojuszników Polski

- wymienia etapy Września

Uczeń:

- porównuje niemiecką taktykę wojny błyskawicznej z taktyką stosowaną podczas I wojny światowej

- porównuje plany operacyjne wojsk niemieckich i polskich realizowane w pierwszych dniach wojny

- omawia przebieg i skutki bitwy nad Bzurą

- charakteryzuje zachowanie wojsk niemieckich na terytorium Polski

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Samodzielna Grupa

Operacyjna „Polesie”

omówienie sytuacji Polski po wkroczeniu Armii Czerwonej

- omówienie przyczyn klęski Polski we wrześniu 1939

Wojna na dwa fronty i klęska Polski

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: Samodzielna Grupa

Operacyjna „Polesie”,

- wyjaśnia, kim był: gen. Franciszek Kleeberg

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 17 września i 5 października 1939 roku

- pokazuje na mapie obszary zajęte przez wojska niemieckie i radzieckie we wrześniu 1939 roku

- wymienia i pokazuje na mapie punkty oporu polskiego oraz miejsca najważniejszych bitew stoczonych z najeźdźcą niemieckim i radzieckim w 2. połowie września i na początku października 1939 roku

- wymienia przyczyny klęski Polski

Uczeń:

- wyjaśnia. jaką rolę w przebiegu polskiej wojny obronnej odegrało wkroczenie wojsk radzieckich,

- ocenia wpływ wkroczenia wojsk radzieckich na przebieg działań wojennych

- porównuje potencjały i straty armii zaangażowanych w konflikt i wysnuwa wnioski co do możliwości wygranej Polski

- ocenia szanse na wygraną Polski

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: państwa „osi”, koalicja antyhitlerowska

- omówienie działań wojennych w latach 1940 - 1942

Rozszerzanie się konfliktu (1940-1942)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: państwa „osi”, koalicja antyhitlerowska

 -określa ramy czasowe  bitwy o Anglię

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 22 czerwca 1941 i

7 grudnia 1941 roku

- wymienia i pokazuje na mapie państwa pokonane przez Niemcy hitlerowskie do czerwca 1940 roku

- wymienia i pokazuje na mapie obszary zaatakowane przez Włochy

- wymienia i pokazuje na mapie państwa będące sojusznikami Niemiec i Włoch

- wymienia i pokazuje na mapie państwa lub obszary przyłączone do Związku Radzieckiego oraz państwo, które obroniło swoją niepodległość w walce z ZSRR

- wymienia trzy najważniejsze państwa należące do koalicji antyhitlerowskiej.

Uczeń:

- omawia i pokazuje na mapie podział terytorium

Francji dokonany przez Niemców w 1940 roku

- przedstawia skutki niepowodzenia niemieckich

planów podboju Anglii

- wymienia przyczyny bitew: o Anglię i o Atlantyk,

- wymienia rodzaje broni, które odegrały najważniejszą rolę w tych bitwach

- przedstawia okoliczności przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny

- omawia znaczenie przystąpienia Związku Radzieckiego i Stanów Zjednoczonych do wojny przeciwko państwom „osi”

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć:

operacja „Overlord”,

 desant, bezwarunkowa kapitulacja, taktyka „żabich skoków”, bomba atomowa

- przedstawieni przyczyn klęski państw osi

Klęska państw Osi (1943 – 1945)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: operacja „Overlord”,

 desant, bezwarunkowa kapitulacja, taktyka „żabich skoków”, bomba atomowa,

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 8 maja, 6 i 9

sierpnia oraz 2 września 1945 roku

- wyjaśnia, kim był: gen. Dwight D. Eisenhower

- pokazuje na mapie obszary opanowane przez państwa „osi” do połowy 1942 roku

- wymienia i pokazuje na mapie miejsca bitew,

rozegranych w latach 1942-1943, które stanowiły przełom w II wojnie światowej

- nazywa miejsce rozegrania największej bitwy pancernej II wojny światowej

- określa czas i miejsce utworzenia 2. frontu w Europie

Uczeń:

- określa ramy czasowe bitew: na Morzu Koralowym, o Midway, pod El-Alamein, pod Stalingradem, pod Kurskiem i pod Arnhem

- omawia znaczenie tych bitew

- omawia i pokazuje na mapie najważniejsze etapy przesuwania się frontów: wschodniego, włoskiego i zachodniego w Europie oraz w Afryce i na Pacyfiku,

- wymienia przyczyny i określa czas wycofania

się Włoch ze współpracy z Niemcami

- wyjaśnia przyczyny wykorzystania przez Amerykanów bomb atomowych

- ocenia zasadność zrzucenia bomby atomowej

- dyskutuje na temat zasadności zrzucenia bomby atomowej

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: lotniskowiec, rakiety V-1 i V-2, „katiusze”, bombowiec, operacja Market Garden

- przedstawieni znaczenia nowych rodzajów broni dla rozwoju konfliktu

Technika w czasie II wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: lotniskowiec, rakiety V-1 i V-2, „katiusze”, bombowiec, operacja Market Garden

- wymienia nowe rodzaje broni i taktyki zastosowane po raz pierwszy w czasie II wojny światowej

Uczeń:

- wymienia nazwy i pokazuje na mapie rejony operacji wojskowych, w których zastosowano na dużą skalę nowe rodzaje broni lub nową taktykę

- porównuje poziom techniki wojskowej zastosowanej w czasie I i II wojny światowej

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: taktyka „spalonej ziemi”

 - przedstawieni bilansu II wojny światowej

Znaczenie i bilans II wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: taktyka „spalonej ziemi”

- pokazuje na mapie obszary objęte działaniami wojennymi podczas II wojny światowej

- wymienia nazwy państw i narodów, które poniosły największe straty ludnościowe i materialne

- wymienia skutki wojny

- wymienia nazwy państw których pozycja na arenie międzynarodowej uległa osłabieniu na skutek wojny

- wymienia nazwy dwóch supermocarstw, które zdominowały życie polityczne świata po wojnie

Uczeń:

- omawia wpływ działań wojennych na przyspieszenie rozwoju techniki widoczne w czasie tej wojny

- charakteryzuje najważniejsze zmiany w sytuacji geopolitycznej będące wynikiem wojny

- klasyfikuje skutki wojny na polityczne, gospodarcze, terytorialne

- wyjaśnia, na czym polegał totalny charakter II wojny światowej

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Wielka Trójka, konferencje Wielkiej Trójki, Karta Atlantycka, Organizacja Narodów Zjednoczonych

- omówienie postanowień konferencji w Teheranie, Jałcie i Poczdamie

Postanowienia Wielkiej Trójki

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Wielka Trójka, konferencje Wielkiej Trójki, Karta Atlantycka, Organizacja Narodów Zjednoczonych

- wyjaśnia, jaką rolę odgrywali w czasie wojny:

Franklin Delano Roosevelt, Winston Churchill i Józef Stalin

- wyjaśnia, co wydarzyło się: w Teheranie w 1943

 roku, w Jałcie w lutym 1945 i w Poczdamie latem 1945 r.

- wymienia najważniejsze decyzje, które zapadły na konferencjach Wielkiej Trójki

- wymienia postanowienia wielkich mocarstw dotyczące powojennego ładu w Europie i na świecie

- wymienia najważniejsze cele, które ma realizować ONZ

Uczeń:

- omawia i ocenia postanowienia Karty Atlantyckiej

- przedstawia rolę tego dokumentu w procesie tworzenia koalicji antyhitlerowskiej

- określa czas i miejsce utworzenia ONZ

- wyjaśnia znaczenie symboliki flagi

- analizuje najważniejsze postanowienia Karty Narodów Zjednoczonych

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Generalne Gubernatorstwo, kontyngenty, reglamentacja, getto, ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej, obóz koncentracyjny, obóz zagłady

- scharakteryzowanie okupacji niemieckiej

- przedstawieni sytuacji Polaków w GG, Kraju Warty i terenach wcielonych do ZSRR

Ziemie polskie w czasie wojny

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Generalne Gubernatorstwo, kontyngenty, reglamentacja, getto, ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej, obóz koncentracyjny, obóz zagłady

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 28 września 1939 roku,

- przedstawia i pokazuje na mapie podział ziem

polskich dokonany przez okupantów na mocy

układu z 28 września 1939 roku

- pokazuje na mapie GG, tereny wcielone do III Rzeszy, tereny okupowane przez ZSRR

- wymienia działania skierowane przeciwko narodowi polskiemu i żydowskiemu, podjęte przez Niemców i Rosjan w okresie okupacji

- przedstawia etapy zagłady Żydów

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: dystrykt, dystrykt

 Galicja, Komisariaty Rzeszy

- porównuje postanowienia terytorialne paktu

Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku

z postanowieniami układu z 28 września 1939 roku,

- wyjaśnia przyczyny zauważonych różnic

- przedstawia i pokazuje na mapie zmiany w podziale ziem polskich wprowadzone po rozpoczęciu wojny niemiecko-radzieckiej

- przedstawia plany niemieckie i radzieckie dotyczące przyszłych losów ziem polskich i ludności na nich zamieszkałej

-wymienia nazwy i pokazuje na mapie największe obozy koncentracyjne i obozy zagłady

- przedstawia różnice w traktowaniu ludności polskiej przez niemieckiego i radzieckiego okupanta

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: konspiracja, podziemie, Szare Szeregi, mały sabotaż, Służba Zwycięstwu Polski, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa, Delegatura Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj, Polskie Państwo Podziemne, Polska Partia Robotnicza

- przedstawienie zbrojnego oporu Polaków wobec okupanta

- ukazanie wybranych form walki cywilnej

Społeczeństwo polskie w okresie II wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: konspiracja, podziemie, Szare Szeregi, mały sabotaż, Służba Zwycięstwu Polski, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa, Delegatura Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj, Polskie Państwo Podziemne, Polska Partia Robotnicza

- wyjaśnia, co wydarzyło się: 30 września 1939 roku i w lutym 1942 roku

- wyjaśnia, kim byli: gen. Władysław Sikorski, gen. Stefan Rowecki „Grot”, gen. Tadeusz Komorowski „Bór“

- wymienia nazwy krajów, w których rezydował polski rząd emigracyjny

- wymienia cele rządu polskiego na emigracji

- wymienia formy oporu stosowane przez społeczeństwo polskie w stosunku do okupanta niemieckiego

- wymienia nazwy najważniejszych organizacji

wchodzących w skład polskiego podziemia wojskowego, związanych z rządem emigracyjnym i komunistami

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Bataliony Chłopskie,

Narodowe Siły Zbrojne, Armia Ludowa, Rada Jedności Narodowej, Krajowa Rada Narodowa

- charakteryzuje stosunek Polaków do okupanta

- omawia okoliczności utworzenia rządu emigracyjnego we Francji

- omawia strukturę PPP

- omawia działania komunistów podejmowane na ziemiach polskich po rozpoczęciu wojny niemiecko-radzieckiej

- ocenia skuteczność form oporu wobec okupanta

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Kedyw, akcja „Wieniec”, „akcja pod Arsenałem”, partyzanci, Bataliony Chłopskie, akcja „Burza”, powstanie warszawskie

- ukazanie wybranych form walki zbrojnej

Polskie podziemie w czasie II wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Kedyw, akcja „Wieniec”, „akcja pod Arsenałem”, partyzanci, Bataliony Chłopskie, akcja „Burza”, powstanie warszawskie

Wyjaśnia, co wydarzyło się 19 kwietnia 1943 roku, 1 sierpnia 1944 roku

- pokazuje na mapie tereny objęte akcją „Burza”

- wymienia cele, jakie miała realizować Armia Krajowa

- wymienia najgłośniejsze akcje Kedywu

- wymienia cele planu „Burza”

- wymienia przyczyny i skutki powstania warszawskiego

- wyjaśnia znaczenie powstania w getcie warszawskim

Uczeń:

- charakteryzuje stosunek wkraczających na  ziemie polskie wojsk radzieckich do oddziałów polskich realizujących plan „Burza”

- ocenia postawę powstańców polskich i ludności

cywilnej Warszawy

- przedstawia i ocenia postawę władz radzieckich wobec powstania warszawskiego

- uzasadnia celowość wybuchu powstania

- wyjaśnia, jakie czynniki miały wpływ na decyzję o rozpoczęciu powstania warszawskiego

- omawia przyczyny klęski powstania warszawskiego

- omawia stosunek państw koalicji antyhitlerowskiej do powstania

- wymienia bezpośrednie i pośrednie konsekwencje powstania warszawskiego

- ocenia postawę ludności polskiej wobec powstania w getcie

- analizuje tekst źródłowy

- przedstawienie działań polskich formacji wojskowych podczas II wojny światowej

Wojsko polskie u boku aliantów w czasie II wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia, kim byli: gen. Stanisław Maczek, gen. Zygmunt Szyszko-Bohusz, gen. Władysław Anders, gen. Stanisław Sosabowski, gen. Zygmunt Berling

- wymienia nazwy najważniejszych jednostek polskich walczących u boku aliantów w czasie II wojny światowej

- pokazuje na mapie rejony, w których te jednostki walczyły

- wymienia miejsca najważniejszych bitew, w których brały udział

Uczeń:

- przedstawia przyczyny wyprowadzenia ze Związku Radzieckiego Armii Polskiej dowodzonej przez gen. Andersa

- analizuje tekst źródłowy

- przedstawienie postanowień konferencji w Teheranie i Jałcie w sprawie polskiej

- omówienie stosunków polsko-radzieckich

Sprawa polska w czasie II wojny światowej

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, „Polska lubelska”

- wyjaśnia, co wydarzyło się w Katyniu wiosną 1940 roku i w kwietniu 1943 roku

- wie, że Polska w wyniku obrad znalazła się w strefie wpływów radzieckich albo wymienia postanowienia konferencji dotyczące Polski – jej granic i rządu

- wymienia nazwę nowego organu władzy powołanego dla Polski na polecenie Rosjan w lipcu 1944 roku i pokazuje na mapie obszar podlegający jego władzy do końca 1944 roku

- pokazuje na mapie zarys nowych granic przewidywanych dla Polski przez władze radzieckie i polskich komunistów

Uczeń:

- określa, w jaki sposób wybuch wojny niemiecko-radzieckiej w 1941 roku wpłynął na stan stosunków polsko-radzieckich

- wymienia przyczyny zerwania przez ZSRR stosunków dyplomatycznych z rządem RP na uchodźstwie

- przedstawia przyczyny osłabienia pozycji Polski w koalicji antyhitlerowskiej widocznego od 1943 roku

- omawia proces tworzenia władz komunistycznych na wyzwalanych przez Armię Czerwoną ziemiach polskich

- analizuje tekst źródłowy

Świat w okresie zimnej wojny (1945 - 1989)

- wyjaśnienie pojęć: „zimna wojna”, „żelazna kurtyna”, bloki polityczno-wojskowe, blok wschodni (socjalistyczny), blok zachodni (kapitalistyczny), strefy okupacyjne Niemiec,

Republika Federalna Niemiec, Niemiecka Republika Demokratyczna, doktryna Trumana, supermocarstwo

- ukazanie przyczyn rozpadu świata na dwa bloki polityczne

Początek zimnej wojny

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „zimna wojna”, „żelazna kurtyna”, bloki polityczno-wojskowe, blok wschodni (socjalistyczny), blok zachodni (kapitalistyczny), strefy okupacyjne Niemiec,

Republika Federalna Niemiec, Niemiecka Republika Demokratyczna, doktryna Trumana, supermocarstwo

- wyjaśnia, kim był Harry S.Truman

- wymienia przyczyny tzw. zimnej wojny

- pokazuje na mapie państwa należące do dwóch wrogich bloków

- podaje przyczyny powojennego podziału Niemiec

- wymienia nazwy krajów azjatyckich i środkowo-amerykańskich, w których komuniści przejęli władzę

- wymienia działania Stanów Zjednoczonych, których celem było powstrzymanie ekspansji Związku Radzieckiego

Uczeń:

- wymienia przyczyny przejęcia władzy przez komunistów w państwach Europy Wschodniej

- podaje przyczyny popularności, jaką cieszyły się po wojnie partie komunistyczne w niektórych państwach Europy Zachodniej

- omawia stosunki panujące między Związkiem Radzieckim a azjatyckimi krajami komunistycznymi

- podaje treść tzw. doktryny Trumana

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: plan Marshalla „kraje demokracji ludowej”, mur berliński, Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, Układ Warszawski, Pakt Północnoatlantycki (NATO)

- przedstawienie mechanizmów powstania obozu socjalistycznego

Europa podzielona

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: plan Marshalla, „kraje demokracji ludowej”, mur berliński, Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, Układ Warszawski, Pakt Północnoatlantycki (NATO)

- wyjaśnia, kim był George Marshall

- wymienia cechy wspólne systemów politycznych tzw. krajów demokracji ludowej,

- wymienia państwa, które próbowały się wyzwolić  spod radzieckiej dominacji

- wymienia przyczyny rozpoczęcia procesu integracji Europy Zachodniej

- wymienia przyczyny i skutki opracowania i wdrożenia planu Marshalla,

- określa ramy czasowe realizacji planu Marshalla i zawarcie Paktu Północnoatlantyckiego

- wymienia przyczyny utworzenia NATO

- pokazuje na mapie państwa członkowskie NATO

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: Unia Zachodnioeuropejska

- omawia przyczyny budowy muru berlińskiego oraz jego znaczenie symboliczne

- przedstawia stosunek krajów bloku radzieckiego do planu Marshalla

- analizuje tekst źródłowy

- przedstawienie zmian w świecie powojennym

- scharakteryzowanie przemian politycznych, społecznych

- ukazanie źródeł kryzysów politycznych w świecie

Sytuacja w świecie w powojennym półwieczu

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: wyścig zbrojeń, broń jądrowa (atomowa), broń biologiczna, broń chemiczna, trzeci świat, wojna koreańska, wojna  wietnamska, Bliski Wschód, wojna izraelsko-arabska, kryzys kubański, dekolonizacja

- wymienia zagrożenia wynikające z wyścigu zbrojeń prowadzonego przez wrogie bloki po II wojnie światowej

- wymienia przyczyny rozpadu imperiów kolonialnych po II wojnie światowej

- wymienia konflikty rozgrywające się na świecie w latach 50., 60. i 70.

- pokazuje na mapie obszary konfliktów

- określa ramy czasowe wojen: koreańskiej i wietnamskiej oraz kryzysu kubańskiego

- przedstawia zagrożenie wynikające z kryzysu kubańskiego

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: rewolucja islamska, CENTO, SEATO, ANZUS

- przedstawia pozytywne skutki wyścigu zbrojeń,

- charakteryzuje sytuację gospodarczą tzw. krajów trzeciego świata oraz ich stosunek do rywalizacji bloku wschodniego z zachodnim

- omawia przyczyny tworzenia lokalnych bloków politycznych powstałych z inicjatywy Stanów Zjednoczonych (CENTO, SEATO, ANZUS)

- pokazuje na mapie zasięg terytorialny bloków

 -przedstawia wpływ konfliktów arabsko-izraelskich na sytuację polityczną na świecie

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: „amerykanizacja” kultury, kryzys paliwowy, rewolucja obyczajowa, emancypacja kobiet, „starzenie się” społeczeństw, konsumpcjonizm

- omówienie najważniejszych wynalazków zastosowanych w skali masowej po II wojnie światowej

Zmiany w życiu ludzi w 2. połowie XX wieku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „amerykanizacja” kultury, kryzys paliwowy, rewolucja obyczajowa, emancypacja kobiet, „starzenie się” społeczeństw, konsumpcjonizm

- wymienia najważniejsze wynalazki zastosowane w skali masowej po II wojnie światowej

- wymienia najważniejsze cechy tzw. kultury masowej rozwijającej się po II wojnie światowej

-wymienia przemiany zachodzące w zamożnych społeczeństwach Zachodu

Uczeń:

- wymienia najważniejsze cechy gospodarki światowej widoczne w 2. połowie XX wieku

- omawia zagrożenia związane z rozwojem techniki w okresie powojennym

- ocenia przemiany zachodzące w społeczeństwach Zachodu i omawia wynikające z nich zagrożenia

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Europejska Wspólnota Węgla i Stali, traktaty rzymskie, Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), Wspólnota Europejska, traktat w Maastricht, Unia Europejska, Parlament Europejski

- przedstawienie celów jednoczącej się Europy

Jednoczenie się Europy

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Europejska Wspólnota Węgla i Stali, traktaty rzymskie, Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), Wspólnota Europejska, traktat w Maastricht, Unia Europejska, Parlament Europejski

- wyjaśnia, co wydarzyło się w roku: 1952, 1992 i 1 stycznia 1993

- wymienia przyczyny utworzenia EWWiS i EWG

- wymienia i pokazuje na mapie tworzące EWWiS i EWG

- wymienia etapy procesu integracyjnego zachodzącego w Europie w latach 1952-1993

- wyjaśnia symbolikę flagi UE

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Europejska Wspólnota Energii Atomowej (Euratom), Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (EFTA), Rada Europy, Europejski Trybunał  Praw Człowieka

- omawia problemy, jakie pojawiały się w procesie integracji Europy

- wymienia problemy zewnętrzne, przed którymi stanęła Unia Europejska w latach 90.

- przedstawia cel powołania do życia Rady Europy oraz warunki członkostwa w Radzie

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: odprężenie” w stosunkach międzynarodowych, restrykcje, bojkot, „gwiezdne wojny”, „głasnost” i pierestrojka”, „jesień ludów”

- przedstawienie przyczyn upadku systemu socjalistycznego

Rozpad bloku radzieckiego i koniec zimnej wojny

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „odprężenie” w stosunkach międzynarodowych, restrykcje, bojkot, „gwiezdne wojny”, „głasnost” i pierestrojka”,  „jesień ludów”

- określa ramy czasowe: wyboru Karola Wojtyły na papieża, inwazji wojsk radzieckich na Afganistan, rządów Ronalda Reagana w Stanach Zjednoczonych i Michaiła Gorbaczowa w ZSRR

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1990 roku

- wyjaśnia, kim byli: Ronald Reagan i Michaił Gorbaczow

- wymienia działania prezydenta Reagana wskazujące na usztywnienie stanowiska Stanów Zjednoczonych w stosunkach z ZSRR

- wymienia najważniejsze przyczyny podjęcia przez ZSRR rozmów rozbrojeniowych ze Stanami Zjednoczonymi w latach 80.

- wymienia skutki reform przeprowadzanych przez Michaiła Gorbaczowa dla sytuacji w ZSRR i innych krajach bloku wschodniego

Uczeń:

- wymienia przejawy osłabienia państw bloku wschodniego widoczne w latach 70. i 80.

- charakteryzuje rolę, jaką w procesie rozpadu bloku radzieckiego odegrał Michaił Gorbaczow

- przedstawia wydarzenia, które rozgrywały się w krajach Europy Wschodniej w okresie „jesieni ludów”

- omawia przyczyny i przebieg „jesieni narodów”

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: pucz, Wspólnota Niepodległych Państw

- przedstawienie przyczyn upadku bloku wschodniego i ZSRR

Koniec istnienia bloku wschodniego i rozpad ZSRR

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: pucz, Wspólnota Niepodległych Państw

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1991 roku

- wyjaśnia, kim był Borys Jelcyn

- wymienia pokazuje na mapie państwa WNP oraz państwa – dawne republiki radzieckie, które nie weszły w skład Wspólnoty

Uczeń:

- wymienia przyczyny obudzenia się nastrojów niepodległościowych w republikach radzieckich

- przedstawia okoliczności przekształcenia ZSRR we Wspólnotę Niepodległych Państw

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: podziemie niepodległościowe, czym był „proces szesnastu”, Milicja Obywatelska, reforma rolna, Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, Polskie Stronnictwo Ludowe, referendum, Sejm Ustawodawczy

- przedstawienie sytuacji politycznej i społecznej Polski po zakończeniu II wojny światowej

- ukazanie procesu eliminacji opozycji politycznej

Utrwalenie władzy komunistów w Polsce w latach 1945-1947

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: podziemie niepodległościowe, czym był „proces szesnastu”, Milicja Obywatelska, reforma rolna, Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, Polskie Stronnictwo Ludowe, referendum, Sejm Ustawodawczy

- wyjaśnia, kim był Stanisław Mikołajczyk

- określa ramy czasowe: powstania TRJN, referendum, wyborów do Sejmu Ustawodawczego

- wymienia metody walki z podziemiem niepodległościowym stosowane przez komunistów

- podaje powód przeprowadzenia przez komunistów reformy rolnej,

- wymienia siły polityczne, które weszły w skład TRJN

- zna nazwę partii politycznej pozostającej oficjalnie w opozycji w stosunku do komunistów w latach 1945-1947

- podaje przyczyny i skutki sfałszowania przez komunistów wyników referendum przeprowadzonego w 1946 roku i wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1947 roku

Uczeń:

- wymienia formy walki Polaków przeciwko budowie komunistycznego monopolu władzy

- pokazuje na mapie obszary o nasilonej w latach 1945-1949 aktywności oddziałów polskiej partyzantki niepodległościowej

- przedstawia ujemne skutki reformy rolnej przeprowadzonej przez komunistów na ziemiach polskich

- wymienia przyczyny niepowodzenia planów Stanisława Mikołajczyka, których celem było niedopuszczenie do całkowitego przejęcia władzy w Polsce przez komunistów

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Polska Ludowa, Polska Rzeczpospolita Ludowa, Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, Zjednoczone Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Demokratyczne, Rada Państwa, I sekretarz Komitetu Centralnego PZPR

- analiza podstawowych cech ustroju socjalistycznego i zasad jego funkcjonowania

- wskazanie najważniejszych cech systemu stalinowskiego

Polska Ludowa

(1947 – 1989) –

system polityczny

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Polska Ludowa, Polska Rzeczpospolita Ludowa, Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, Zjednoczone Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Demokratyczne, Rada Państwa, I sekretarz Komitetu Centralnego PZPR

- wyjaśnia, co wydarzyło się w 1952 roku

- określa ramy czasowe tzw. Polski Ludowej oraz istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej,

- wymienia nazwy partii politycznych działających w okresie rządów komunistów

- określa, jaką rolę w Polsce Ludowej odgrywała PZPR i I sekretarz Komitetu Centralnego tej partii

- wymienia najważniejsze organy władzy istniejące w PRL

Uczeń:

- charakteryzuje system partyjny Polski Ludowej

- wyjaśnia genezę nazwy: „Polska Ludowa”

- przedstawia i ocenia wybrane postanowienia konstytucji PRL

- wyjaśnia, w jaki sposób Konstytucja PRL i ordynacja wyborcza do sejmu zapewniały komunistom wyłączność sprawowania władzy

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnia znaczenie pojęć: okres stalinizmu, propaganda sukcesu, Komitet Obrony Robotników

- przedstawieni kryzysów społeczno – politycznych  w latach 1956 – 1989

- ukazanie źródeł błędów w polityce gospodarczej państwa

Dzieje Polski Ludowej (1947 – 1980)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: okres stalinizmu, propaganda sukcesu, Komitet Obrony Robotników

- wyjaśnia, kim byli: Bolesław Bierut, Władysław Gomułka, Edward Gierek

- wyjaśnia, co wydarzyło się w latach: 1956, 1970, 1978

- określa ramy czasowe rządów: Bolesława Bieruta, Władysława Gomułki, Edwarda Gierka

- wymienia najważniejsze cechy tych rządów

- wymienia przyczyny niezadowolenia społecznego, którego przejawami były wystąpienia robotnicze

- wymienia główne kryzysy społeczno – polityczne w PRL

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela, Konfederacja Polski Niepodległej

- porównuje poziom życia społeczeństwa i sposoby sprawowania władzy stosowane w okresach rządów Bieruta, Gomułki i Gierka

- omawia przyczyny rozwoju zorganizowanej opozycji politycznej w 2. połowie lat 70.

- omawia nadzieje, jakie w społeczeństwie polskim obudził wybór Karola Wojtyły na papieża

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność, stan wojenny, Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, internowani, godzina milicyjna, cenzura, „okrągły stół”, Rzeczpospolita Polska, III Rzeczpospolita

- ukazanie procesu tworzenia opozycji w Polsce i jej roi w upadku systemu komunistycznego

Ostatnie lata PRL (1980 – 1989)

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność, stan wojenny, Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego, internowani, godzina milicyjna, cenzura, „okrągły stół”, Rzeczpospolita Polska, III Rzeczpospolita,

- wyjaśnia, kim byli: Lech Wałęsa, gen. Wojciech Jaruzelski, Tadeusz Mazowiecki

- wyjaśnia, co wydarzyło się w sierpniu 1980 roku oraz 13 grudnia 1981 roku

- określa ramy czasowe  obrad „okrągłego stołu” i wyborów do sejmu „kontraktowego”

- wymienia przyczyny powstania NSZZ Solidarność oraz przyczyny ogromnej popularności tego związku w społeczeństwie polskim

- wymienia przyczyny ogłoszenia stanu wojennego

- wymienia wydarzenia rozgrywające się w Polsce i poza jej granicami, które skłoniły polskich komunistów do szukania dróg porozumienia z opozycją

- wymienia skutki obrad „okrągłego stołu”

Uczeń:

- charakteryzuje nastroje społeczne panujące w okresie rządów Edwarda Gierka

- przedstawia, w jaki sposób władze ograniczały  swobody obywatelskie i zwalczały opozycję w okresie stanu wojennego

- wymienia najważniejsze postanowienia, które zapadły podczas obrad „okrągłego stołu”

- przedstawia wyniki wyborów parlamentarnych, które odbyły się w czerwcu 1989 roku

- ocenia znaczenie wydarzeń, które rozegrały się w 1989 roku dla dziejów Polski

- ocenia znaczenie wprowadzenia stanu wojennego dla dalszego rozwoju sytuacji w Polsce

- omawia genezę rozmów „okrągłego stołu” i ich wyniki

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: plan 6-letni, Port „Północny”, Centralna Magistrala Kolejowa, Linia Hutniczo-Siarkowa

- omówienie granic powojennej Polski

- omówienie najważniejszych inwestycji gospodarczych realizowanych w pierwszych latach po zakończeniu wojny

Społeczeństwo i gospodarka PRL

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: plan 6-letni, Port „Północny”, Centralna Magistrala Kolejowa, Linia Hutniczo-Siarkowa

- pokazuje na mapie przebieg granic Polski ustalonych po II wojnie światowej

- wymienia i pokazuje na mapie najważniejsze inwestycje zrealizowane w okresie PRL

Uczeń:

- przedstawia sposób wytyczenia granic Polski po II wojnie światowej

- porównuje przebieg tych granic z granicami II Rzeczpospolitej

- ocenia przebieg granic ze względu na położenie geopolityczne

- wyjaśnienie pojęć: gospodarka planowa, „przodownik pracy”, uprzemysłowienie kraju, socrealizm, film-„półkownik”, „drugi obieg” w życiu kulturalnym

- omówienie głównych cech gospodarki socjalistycznej

- ukazanie cech charakterystycznych dzieł tworzonych w okresie PRL

Gospodarka i kultura PRL

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: gospodarka planowa, „przodownik pracy”, uprzemysłowienie kraju, socrealizm, film-„półkownik”, „drugi obieg” w życiu kulturalnym

- wyjaśnia, jakie święto obchodzono w dniach: 22 lipca

- wymienia cechy gospodarki socjalistycznej

- wymienia zmiany, które zaszły w gospodarce polskiej w okresie PRL

- wymienia cele, jakim miała służyć sztuka w okresie tzw. socrealizmu

- wymienia cechy charakterystyczne dzieł sztuki tworzonych w okresie socrealizmu

- wymienia sposoby kontrolowania twórczości artystycznej przez władze PRL

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: gospodarka rynkowa,

- omawia przyczyny niskiej efektywności gospodarki socjalistycznej

- porównuje gospodarkę socjalistyczną z gospodarką rynkową

- omawia pozytywne zmiany, jakie zaszły w życiu kulturalnym społeczeństwa polskiego w okresie powojennym

- przedstawia sposoby omijania przez twórców kultury ograniczeń narzucanych przez władze PRL.

- wskazuje najważniejsze osiągnięcia kultury polskiej w latach 1945-1989

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Pałac Kultury i Nauki

 w Warszawie, pochód pierwszomajowy, czyn społeczny, kartki zaopatrzeniowe, reglamentacja, Pewex, dewizy, bony towarowe, buble

- omówienie trudności życia codziennego w czasach PRL

Życie codzienne w czasach PRL

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Pałac Kultury i Nauki

 w Warszawie, pochód pierwszomajowy, czyn społeczny, kartki zaopatrzeniowe, reglamentacja, Pewex, dewizy, bony towarowe, buble

- wymienia trudności życia codziennego, z jakimi borykali się mieszkańcy PRL

Uczeń:

- porównuje życie codzienne Polaków w okresie

 PRL z życiem mieszkańców III Rzeczypospolitej,

- ocenia zauważone zmiany

- wyjaśnia, dlaczego władze PRL przywiązywały dużą wagę do uczestnictwa obywateli w pochodach pierwszomajowych i czynach społecznych

-wyjaśnienie pojęcia: repatriacja

- omówienie zmian w strukturze zawodowej społeczeństwa polskiego po wojnie

- omówienie roli Kościoła katolickiego w PRL

Społeczeństwo Polskie w czasach PRL

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęcia: repatriacja

- wymienia przyczyny zmniejszenia się liczby ludności Polski powojennej w stosunku do liczby ludności II Rzeczypospolitej

- podaje te liczby

- dostrzega spadek liczby ludności zatrudnionej w rolnictwie i wzrost liczby robotników przemysłowych w okresie powojennym

- przedstawia najczęściej spotykane wśród mieszkańców PRL postawy wobec władzy

- ostrzega rolę Kościoła katolickiego jako jedynej, niezależnej od komunistów, zorganizowanej siły w Polsce powojennej

Uczeń:

- charakteryzuje zmiany, jakie zaszły w strukturze zawodowej społeczeństwa polskiego w wyniku zakończenia wojny i przemian gospodarczych zachodzących po jej zakończeniu

- podaje przyczyny tych zmian

- określa, jaka część ludności PRL: zamieszkiwała na wsi, utrzymywała się z rolnictwa, pracowała w przemyśle, posiadała wyższe wykształcenie

- analizuje strukturę społeczną ludności Polski

- charakteryzuje rolę odgrywaną przez Kościół katolicki w życiu politycznym Polski w latach 1944-1989

- analizuje tekst źródłowy

Świat na przełomie tysiącleci

- wyjaśnienie pojęć: kraje postkomunistyczne, porozumienie z Schengen, euro

- zapoznanie z najważniejszymi wydarzeniami w świecie w latach 1969-1989

Europa po zakończeniu zimnej wojny

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: kraje postkomunistyczne, porozumienie z Schengen, euro

- wyjaśnia, co wydarzyło się 1 maja 2004 roku

- wymienia i pokazuje na mapie miejsca konfliktów zbrojnych, do jakich doszło w krajach byłego bloku wschodniego po upadku systemów totalitarnych

- pokazuje na mapie obszar byłej Czechosłowacji i państwa powstałe po jej podziale

- pokazuje na mapie państwa należące do Unii Europejskiej po jej rozszerzeniu w 1995 roku,

- przedstawia skutki porozumienia z Schengen,

- przedstawia swoje nadzieje i obawy związane z byciem członkiem UE

Uczeń:

- przedstawia przyczyny konfliktów etnicznych, jakie wybuchły na obszarach byłej Jugosławii po upadku rządów totalitarnych

- wymienia obszary leżące w Europie Zachodniej, będące terenem konfliktów narodowościowych,

- omawia korzyści i zagrożenia wynikające z podpisania porozumienia z Schengen i wprowadzenia wspólnej waluty w większości krajów UE

- wymienia i pokazuje na mapie państwa należące do Unii Europejskiej, które zachowały narodowe waluty

- pokazuje na mapie państwa, które wstąpiły do NATO w 1999 i w 2004 roku

- przedstawia najważniejsze problemy wewnętrzne i zewnętrzne, jakie ma obecnie do rozwiązania UE

- wymienia korzyści i koszty poniesione przez Polskę jako członka UE

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „globalna wioska”, globalizacja, grupa G8, fundamentalizm islamski, terroryzm

- omówienie ataku z 11 września 2001 roku

- zapoznanie z najważniejszymi czynnikami wynikającymi z procesu globalizacji świata

Świat na przełomie tysiącleci

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: „globalna wioska”, globalizacja, grupa G8, fundamentalizm islamski, terroryzm

- wyjaśnia, co wydarzyło się 11 września 2001 roku

- wymienia najważniejsze czynniki, które sprawiły, że świat stał się „globalną wioską”

- określa rolę odgrywaną przez Stany Zjednoczone we współczesnym świecie

- wymienia inne państwa odgrywające obecnie dużą rolę polityczną

- wymienia nazwy najbogatszych krajów świata

- pokazuje na mapie świata obszary najbardziej zacofane pod względem gospodarczym

- wymienia przykładowe zagrożenia wynikające z rozwoju międzynarodowego terroryzmu

Uczeń:

- przedstawia korzyści i zagrożenia wynikające z procesu globalizacji

- omawia zagrożenia wynikające z podziału świata na bogatą Północ i biedne Południe

- przedstawia najważniejsze konflikty rozgrywające się obecnie w różnych rejonach świata

- wyjaśnia, dlaczego dzień 11 września 2001 roku jest uważany za bardzo ważną cezurę w dziejach najnowszych

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej (SdRP), mała konstytucja, program Balcerowicza, denominacja

- przedstawienie sytuacji w Polsce w latach 90. – powstanie III Rzeczpospolitej

Zmiany w Polsce po 1989 roku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej (SdRP), mała konstytucja, program Balcerowicza, denominacja

- wyjaśnia, jakie wydarzenia miały miejsce w roku: 1990, 1991, 1992, 1997

- wyjaśnia, kim jest Leszek Balcerowicz

- podaje imię i nazwisko pierwszego prezydenta III Rzeczpospolitej, wybranego w wyborach powszechnych w grudniu 1990 roku

- wymienia najważniejsze cele tzw. programu Balcerowicza

Uczeń:

- wyjaśnia, kim są: Stan Tymiński, Ryszard Kaczorowski, Jan Olszewski

-omawia przyczyny częstych zmian ekip rządzących dokonujących się po 1989 roku

- wymienia czynniki, które pozwoliły byłym członkom PZPR zachować wpływ na sprawy państwa po 1989 roku

- omawia przyczyny konfliktów, do jakich dochodziło wśród polityków związanych z Solidarnością po upadku rządów komunistycznych w Polsce

- przedstawia pozytywne i negatywne skutki realizacji programu Balcerowicza

- ocenia efekty planu Balcerowicza

- analizuje tekst źródłowy

- wyjaśnienie pojęć: Trójkąt Wyszehradzki, Grupa Wyszehradzka, konkordat

- przedstawieni sytuacji Polski na arenie międzynarodowej

Sytuacja międzynarodowa i polityczna Polski po 1989 roku

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Trójkąt Wyszehradzki, Grupa Wyszehradzka, konkordat

- wymienia najważniejsze zmiany w sytuacji międzynarodowej Polski, które zaszły po 1989 roku

- wymienia nazwy państw wchodzących w skład tzw. Grupy Wyszehradzkiej oraz cele, które miała realizować ta organizacja

- podaje przyczyny podjęcia przez Polskę starań o przyjęcie do NATO i Unii Europejskiej

- określa ramy czasowe  przyjęcia Polski do NATO i UE

Uczeń:

- wyjaśnia znaczenie pojęć: Środkowoeuropejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (CEFTA), „Heksagonale”, Inicjatywa Środkowoeuropejska (ISE), „Partnerstwo dla pokoju”

- wymienia nazwy najważniejszych organizacji regionalnych, do których Polska wstąpiła po 1989 roku

- określa cele tych organizacji

- przedstawia pozytywne i negatywne skutki podjęcia przez Polskę bliskiej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi na arenie międzynarodowej

- analizuje tekst źródłowy